ನಾರಾಯಣೀಸ್ತುತಿ
Durga Saptashati Chapter 11 in Kannada
Nārāyaṇī Stuti · नारायणी स्तुति · 51 श्लोक
🌐 अपनी भाषा में पढ़ें
अध्याय सारांश
शुम्भ के वध के पश्चात् इन्द्र और देवता नारायणी स्तुति करते हैं — जो देवी माहात्म्य की सर्वाधिक प्रिय स्तुतियों में से एक है। वे उन्हें जगत् की आधार, वैष्णवी शक्ति और विश्व के बीज, समस्त विद्याओं व समस्त स्त्रियों का सार बताते हुए उनके प्रत्येक रूप में 'नारायणि नमोऽस्तु ते' कहकर वन्दना करते हैं — ब्राह्मणी, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, नारसिंही, ऐन्द्री, शिवदूती, चामुण्डा — तथा लक्ष्मी, सरस्वती, श्रद्धा, दुर्गा आदि रूप में (इसमें परम श्लोक 'सर्वमंगलमांगल्ये' है)। प्रसन्न होकर देवी वर देती हैं; देवता माँगते हैं कि वे सदा जगत् की विपत्तियों का शमन करें। तब वे अपने भावी अवतारों की भविष्यवाणी करती हैं — यशोदा से जन्मी विन्ध्यवासिनी रूप में पुनर्जन्मे शुम्भ-निशुम्भ का वध, रक्तदन्तिका, महान् अनावृष्टि में शताक्षी व शाकम्भरी, दुर्गा (दुर्गम का वध), भीमा, और भ्रामरी (अरुण का वध) — और वचन देती हैं कि जब-जब दानवजन्य विपत्ति होगी, तब-तब वे अवतीर्ण होकर शत्रुओं का संहार करेंगी।
ध्यान
ಓಂ ಬಾಲರವಿದ್ಯುತಿಮಿನ್ದುಕಿರೀಟಾಂ ತುಙ್ಗಕುಚಾಂ ನಯನತ್ರಯಯುಕ್ತಾಮ್ । ಸ್ಮೇರಮುಖೀಂ ವರದಾಙ್ಕುಶಪಾಶಾಭೀತಿಕರಾಂ ಪ್ರಭಜೇ ಭುವನೇಶೀಮ್ ॥
🔊 किसी भी श्लोक को सुनने के लिए ▶ दबाएँ
ಓಂ ಋಷಿರುವಾಚ ದೇವ್ಯಾ ಹತೇ ತತ್ರ ಮಹಾಸುರೇನ್ದ್ರೇ ಸೇನ್ದ್ರಾಃ ಸುರಾ ವಹ್ನಿಪುರೋಗಮಾಸ್ತಾಮ್ । ಕಾತ್ಯಾಯನೀಂ ತುಷ್ಟುವುರಿಷ್ಟಲಾಭಾದ್ ವಿಕಾಶಿವಕ್ತ್ರಾಬ್ಜವಿಕಾಶಿತಾಶಾಃ ॥
oṃ ṛṣiruvāca devyā hate tatra mahāsurendre sendrāḥ surā vahnipurogamāstām kātyāyanīṃ tuṣṭuvuriṣṭalābhād vikāśivaktrābjavikāśitāśāḥ
अर्थ(ॐ। ऋषि बोले —) जब देवी ने वहाँ महान् असुरराज का वध किया, तब अग्नि आदि देवता इन्द्र सहित — अभीष्ट की प्राप्ति से जिनके मुख-कमल खिल उठे और जिनसे दिशाएँ प्रफुल्लित हो गईं — कात्यायनी की स्तुति करने लगे:
ದೇವಿ ಪ್ರಪನ್ನಾರ್ತಿಹರೇ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಮಾತರ್ಜಗತೋಽಖಿಲಸ್ಯ । ಪ್ರಸೀದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಿ ಪಾಹಿ ವಿಶ್ವಂ ತ್ವಮೀಶ್ವರೀ ದೇವಿ ಚರಾಚರಸ್ಯ ॥
devi prapannārtihare prasīda prasīda mātarjagato'khilasya prasīda viśveśvari pāhi viśvaṃ tvamīśvarī devi carācarasya
अर्थ'हे शरणागतों की पीड़ा हरने वाली देवी! प्रसन्न होइए; हे सम्पूर्ण जगत् की माता! प्रसन्न होइए; हे विश्वेश्वरी! प्रसन्न होकर विश्व की रक्षा कीजिए — हे देवी! आप ही चराचर की ईश्वरी हैं।
ಆಧಾರಭೂತಾ ಜಗತಸ್ತ್ವಮೇಕಾ ಮಹೀಸ್ವರೂಪೇಣ ಯತಃ ಸ್ಥಿತಾಸಿ । ಅಪಾಂ ಸ್ವರೂಪಸ್ಥಿತಯಾ ತ್ವಯೈತ- ದಾಪ್ಯಾಯತೇ ಕೃತ್ಸ್ನಮಲಙ್ಘ್ಯವೀರ್ಯೇ ॥
ādhārabhūtā jagatastvamekā mahīsvarūpeṇa yataḥ sthitāsi apāṃ svarūpasthitayā tvayaita- dāpyāyate kṛtsnamalaṅghyavīrye
अर्थआप ही अकेली जगत् की आधार हैं, क्योंकि आप पृथ्वी के रूप में स्थित हैं; और जल के रूप में स्थित आपसे ही यह सब आप्यायित (पुष्ट) होता है, हे अलंघ्य वीर्य वाली!
ತ್ವಂ ವೈಷ್ಣವೀಶಕ್ತಿರನನ್ತವೀರ್ಯಾ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಬೀಜಂ ಪರಮಾಸಿ ಮಾಯಾ । ಸಮ್ಮೋಹಿತಂ ದೇವಿ ಸಮಸ್ತಮೇತತ್ ತ್ವಂ ವೈ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಭುವಿ ಮುಕ್ತಿಹೇತುಃ ॥
tvaṃ vaiṣṇavīśaktiranantavīryā viśvasya bījaṃ paramāsi māyā sammohitaṃ devi samastametat tvaṃ vai prasannā bhuvi muktihetuḥ
अर्थआप अनन्त वीर्य वाली वैष्णवी शक्ति हैं; आप विश्व के बीज और परम माया हैं। हे देवी! आपसे ही यह समस्त (जगत्) मोहित है; और आप ही प्रसन्न होने पर पृथ्वी पर मुक्ति की हेतु बनती हैं।
ವಿದ್ಯಾಃ ಸಮಸ್ತಾಸ್ತವ ದೇವಿ ಭೇದಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಸಕಲಾ ಜಗತ್ಸು । ತ್ವಯೈಕಯಾ ಪೂರಿತಮಮ್ಬಯೈತತ್ ಕಾ ತೇ ಸ್ತುತಿಃ ಸ್ತವ್ಯಪರಾಪರೋಕ್ತಿಃ ॥
vidyāḥ samastāstava devi bhedāḥ striyaḥ samastāḥ sakalā jagatsu tvayaikayā pūritamambayaitat kā te stutiḥ stavyaparāparoktiḥ
अर्थहे देवी! समस्त विद्याएँ आपके ही भेद हैं; जगत् की समस्त स्त्रियाँ (आपके ही रूप हैं)। हे अम्बे! आप अकेली से ही यह (विश्व) परिपूर्ण है। स्तुति से परे, परम वाणी-स्वरूपा आपकी क्या स्तुति की जाए?
ಸರ್ವಭೂತಾ ಯದಾ ದೇವೀ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಿನೀ । ತ್ವಂ ಸ್ತುತಾ ಸ್ತುತಯೇ ಕಾ ವಾ ಭವನ್ತು ಪರಮೋಕ್ತಯಃ ॥
sarvabhūtā yadā devī bhuktimuktipradāyinī tvaṃ stutā stutaye kā vā bhavantu paramoktayaḥ
अर्थजब आप — समस्त भूत-स्वरूपा, भोग और मोक्ष देने वाली देवी — की स्तुति की जाए, तब स्तुति के लिए कौन-सी श्रेष्ठ उक्तियाँ पर्याप्त हो सकती हैं?
ಸರ್ವಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿರೂಪೇಣ ಜನಸ್ಯ ಹೃದಿ ಸಂಸ್ಥಿತೇ । ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗದೇ ದೇವಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
sarvasya buddhirūpeṇa janasya hṛdi saṃsthite svargāpavargade devi nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे समस्त जनों के हृदय में बुद्धि रूप से स्थित! हे स्वर्ग और मोक्ष देने वाली देवी! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಕಲಾಕಾಷ್ಠಾದಿರೂಪೇಣ ಪರಿಣಾಮಪ್ರದಾಯಿನಿ । ವಿಶ್ವಸ್ಯೋಪರತೌ ಶಕ್ತೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
kalākāṣṭhādirūpeṇa pariṇāmapradāyini viśvasyoparatau śakte nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे कला, काष्ठा आदि (काल के) रूप से (सब) परिणाम प्रदान करने वाली! हे विश्व के संहार में समर्थ शक्ति! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಸರ್ವಮಙ್ಗಲಮಾಙ್ಗಲ್ಯೇ ಶಿವೇ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಾಧಿಕೇ । ಶರಣ್ಯೇ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕೇ ಗೌರಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
sarvamaṅgalamāṅgalye śive sarvārthasādhike śaraṇye tryambake gauri nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे समस्त मंगलों की मांगल्य-स्वरूपा! हे कल्याणी शिवे! हे समस्त प्रयोजनों को सिद्ध करने वाली! हे शरण्ये त्र्यम्बके गौरी! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿವಿನಾಶಾನಾಂ ಶಕ್ತಿಭೂತೇ ಸನಾತನಿ । ಗುಣಾಶ್ರಯೇ ಗುಣಮಯೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
sṛṣṭisthitivināśānāṃ śaktibhūte sanātani guṇāśraye guṇamaye nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे सृष्टि, स्थिति और संहार की शक्ति-स्वरूपा सनातनी! हे गुणों की आश्रय और गुणमयी! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಶರಣಾಗತದೀನಾರ್ತಪರಿತ್ರಾಣಪರಾಯಣೇ । ಸರ್ವಸ್ಯಾರ್ತಿಹರೇ ದೇವಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇe sarvasyārtihare devi nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे शरणागत, दीन और आर्त जनों की रक्षा में तत्पर! हे सबकी पीड़ा हरने वाली देवी! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಹಂಸಯುಕ್ತವಿಮಾನಸ್ಥೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀರೂಪಧಾರಿಣಿ । ಕೌಶಾಮ್ಭಃಕ್ಷರಿಕೇ ದೇವಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
haṃsayuktavimānasthe brahmāṇīrūpadhāriṇi kauśāmbhaḥkṣarike devi nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे हंसयुक्त विमान पर विराजमान, ब्राह्मणी रूप धारण करने वाली, कुश-जल से अभिषेक करने वाली देवी! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ತ್ರಿಶೂಲಚನ್ದ್ರಾಹಿಧರೇ ಮಹಾವೃಷಭವಾಹಿನಿ । ಮಾಹೇಶ್ವರೀಸ್ವರೂಪೇಣ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತುತೇ ॥
triśūlacandrāhidhare mahāvṛṣabhavāhini māheśvarīsvarūpeṇa nārāyaṇi namo'stute
अर्थहे त्रिशूल, चन्द्र और सर्प धारण करने वाली, महान् वृषभ पर सवार माहेश्वरी रूप वाली! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಮಯೂರಕುಕ್ಕುಟವೃತೇ ಮಹಾಶಕ್ತಿಧರೇಽನಘೇ । ಕೌಮಾರೀರೂಪಸಂಸ್ಥಾನೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
mayūrakukkuṭavṛte mahāśaktidhare'naghe kaumārīrūpasaṃsthāne nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे मयूर और कुक्कुट से घिरी, महाशक्ति धारण करने वाली, निष्पाप कौमारी रूप में स्थित! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಶಾರ್ಙ್ಗಗೃಹೀತಪರಮಾಯುಧೇ । ಪ್ರಸೀದ ವೈಷ್ಣವೀರೂಪೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
śaṅkhacakragadāśārṅgagṛhītaparamāyudhe prasīda vaiṣṇavīrūpe nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे शंख, चक्र, गदा और शार्ङ्ग रूप परम आयुध धारण करने वाली! प्रसन्न होइए, हे वैष्णवी रूप वाली! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಗೃಹೀತೋಗ್ರಮಹಾಚಕ್ರೇ ದಂಷ್ಟ್ರೋದ್ಧೃತವಸುನ್ಧರೇ । ವರಾಹರೂಪಿಣಿ ಶಿವೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
gṛhītogramahācakre daṃṣṭroddhṛtavasundhare varāharūpiṇi śive nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे उग्र महाचक्र धारण करने वाली, दाढ़ से पृथ्वी को उठाने वाली, कल्याणी वराह (वाराही) रूप वाली! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ನೃಸಿಂಹರೂಪೇಣೋಗ್ರೇಣ ಹನ್ತುಂ ದೈತ್ಯಾನ್ ಕೃತೋದ್ಯಮೇ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯತ್ರಾಣಸಹಿತೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
nṛsiṃharūpeṇogreṇa hantuṃ daityān kṛtodyame trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे उग्र नृसिंह रूप से दैत्यों के वध में उद्यत, त्रैलोक्य की रक्षा से युक्त! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಕಿರೀಟಿನಿ ಮಹಾವಜ್ರೇ ಸಹಸ್ರನಯನೋಜ್ಜ್ವಲೇ । ವೃತ್ರಪ್ರಾಣಹರೇ ಚೈನ್ದ್ರಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
kirīṭini mahāvajre sahasranayanojjvale vṛtraprāṇahare caindri nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे मुकुट धारण करने वाली, महान् वज्र धारण करने वाली, सहस्र नेत्रों से उज्ज्वल, वृत्र के प्राण हरने वाली ऐन्द्री! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಶಿವದೂತೀಸ್ವರೂಪೇಣ ಹತದೈತ್ಯಮಹಾಬಲೇ । ಘೋರರೂಪೇ ಮಹಾರಾವೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
śivadūtīsvarūpeṇa hatadaityamahābale ghorarūpe mahārāve nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे शिवदूती रूप से दैत्यों के महाबल का नाश करने वाली, घोर रूप और महानाद वाली! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲವದನೇ ಶಿರೋಮಾಲಾವಿಭೂಷಣೇ । ಚಾಮುಣ್ಡೇ ಮುಣ್ಡಮಥನೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
daṃṣṭrākarālavadane śiromālāvibhūṣaṇe cāmuṇḍe muṇḍamathane nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे दाढ़ों से विकराल मुख वाली, मुण्डमाला से विभूषित, मुण्ड का मर्दन करने वाली चामुण्डे! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಲಜ್ಜೇ ಮಹಾವಿದ್ಯೇ ಶ್ರದ್ಧೇ ಪುಷ್ಟಿ ಸ್ವಧೇ ಧ್ರುವೇ । ಮಹಾರಾತ್ರಿ ಮಹಾಮಾಯೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
lakṣmi lajje mahāvidye śraddhe puṣṭi svadhe dhruve mahārātri mahāmāye nārāyaṇi namo'stu te
अर्थहे लक्ष्मी! हे लज्जे! हे महाविद्ये! हे श्रद्धे! हे पुष्टि! हे स्वधे! हे ध्रुवे! हे महारात्रि! हे महामाये! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಮೇಧೇ ಸರಸ್ವತಿ ವರೇ ಭೂತಿ ಬಾಭ್ರವಿ ತಾಮಸಿ । ನಿಯತೇ ತ್ವಂ ಪ್ರಸೀದೇಶೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತುತೇ ॥
medhe sarasvati vare bhūti bābhravi tāmasi niyate tvaṃ prasīdeśe nārāyaṇi namo'stute
अर्थहे मेधे! हे सरस्वति! हे वरे! हे भूति! हे बाभ्रवि! हे तामसि! हे नियते! प्रसन्न होइए, हे ईशे! हे नारायणि! आपको नमस्कार है।
ಸರ್ವಸ್ವರೂಪೇ ಸರ್ವೇಶೇ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತೇ । ಭಯೇಭ್ಯಸ್ತ್ರಾಹಿ ನೋ ದೇವಿ ದುರ್ಗೇ ದೇವಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
sarvasvarūpe sarveśe sarvaśaktisamanvite bhayebhyastrāhi no devi durge devi namo'stu te
अर्थहे सर्व-स्वरूपा, सबकी ईश्वरी, समस्त शक्तियों से युक्त! हे देवी! हमें भयों से बचाइए; हे दुर्गे देवी! आपको नमस्कार है।
ಏತತ್ತೇ ವದನಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಲೋಚನತ್ರಯಭೂಷಿತಮ್ । ಪಾತು ನಃ ಸರ್ವಭೂತೇಭ್ಯಃ ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
etatte vadanaṃ saumyaṃ locanatrayabhūṣitam pātu naḥ sarvabhūtebhyaḥ kātyāyani namo'stu te
अर्थतीन नेत्रों से सुशोभित आपका यह सौम्य मुख हमें समस्त भयों से रक्षित करे; हे कात्यायनि! आपको नमस्कार है।
ಜ್ವಾಲಾಕರಾಲಮತ್ಯುಗ್ರಮಶೇಷಾಸುರಸೂದನಮ್ । ತ್ರಿಶೂಲಂ ಪಾತು ನೋ ಭೀತೇರ್ಭದ್ರಕಾಲಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
jvālākarālamatyugramaśeṣāsurasūdanam triśūlaṃ pātu no bhīterbhadrakāli namo'stu te
अर्थज्वालाओं से विकराल, अत्यन्त उग्र, समस्त असुरों का संहार करने वाला आपका त्रिशूल हमें भय से बचाए; हे भद्रकालि! आपको नमस्कार है।
ಹಿನಸ್ತಿ ದೈತ್ಯತೇಜಾಂಸಿ ಸ್ವನೇನಾಪೂರ್ಯ ಯಾ ಜಗತ್ । ಸಾ ಘಣ್ಟಾ ಪಾತು ನೋ ದೇವಿ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ನಃ ಸುತಾನಿವ ॥
hinasti daityatejāṃsi svanenāpūrya yā jagat sā ghaṇṭā pātu no devi pāpebhyo naḥ sutāniva
अर्थजो अपने नाद से जगत् को भरकर दैत्यों के तेज का नाश करता है, वह आपका घण्टा हमें पापों से वैसे ही बचाए, हे देवी! जैसे माता अपनी संतान की रक्षा करती है।
ಅಸುರಾಸೃಗ್ವಸಾಪಙ್ಕಚರ್ಚಿತಸ್ತೇ ಕರೋಜ್ಜ್ವಲಃ । ಶುಭಾಯ ಖಡ್ಗೋ ಭವತು ಚಣ್ಡಿಕೇ ತ್ವಾಂ ನತಾ ವಯಮ್ ॥
asurāsṛgvasāpaṅkacarcitaste karojjvalaḥ śubhāya khaḍgo bhavatu caṇḍike tvāṃ natā vayam
अर्थअसुरों के रक्त और चर्बी के पंक से लिपा हुआ, आपके हाथ में उज्ज्वल वह खड्ग हमारे कल्याण के लिए हो, हे चण्डिके! हम आपको प्रणाम करते हैं।
ರೋಗಾನಶೇಷಾನಪಹಂಸಿ ತುಷ್ಟಾ ರುಷ್ಟಾ ತು ಕಾಮಾನ್ ಸಕಲಾನಭೀಷ್ಟಾನ್ । ತ್ವಾಮಾಶ್ರಿತಾನಾಂ ನ ವಿಪನ್ನರಾಣಾಂ ತ್ವಾಮಾಶ್ರಿತಾ ಹ್ಯಾಶ್ರಯತಾಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ॥
rogānaśeṣānapahaṃsi tuṣṭā ruṣṭā tu kāmān sakalānabhīṣṭān tvāmāśritānāṃ na vipannarāṇāṃ tvāmāśritā hyāśrayatāṃ prayānti
अर्थप्रसन्न होने पर आप समस्त रोगों का नाश करती हैं; पर रुष्ट होने पर (दुष्टों के) समस्त अभीष्ट कामनाओं का। जो आपकी शरण में आ गए, उन मनुष्यों पर कोई विपत्ति नहीं आती; बल्कि जो आपकी शरण में हैं, वे (औरों के लिए) आश्रय बन जाते हैं।
ಏತತ್ಕೃತಂ ಯತ್ಕದನಂ ತ್ವಯಾದ್ಯ ಧರ್ಮದ್ವಿಷಾಂ ದೇವಿ ಮಹಾಸುರಾಣಾಮ್ । ರೂಪೈರನೇಕೈರ್ಬಹುಧಾತ್ಮಮೂರ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾಮ್ಬಿಕೇ ತತ್ಪ್ರಕರೋತಿ ಕಾನ್ಯಾ ॥
etatkṛtaṃ yatkadanaṃ tvayādya dharmadviṣāṃ devi mahāsurāṇām rūpairanekairbahudhātmamūrtiṃ kṛtvāmbike tatprakaroti kānyā
अर्थहे देवी! धर्मद्रोही महान् असुरों का जो यह संहार आज आपने किया — अपने एक ही स्वरूप को अनेक रूपों में बहुधा करके — हे अम्बिके! इसे और कौन कर सकती है?
ವಿದ್ಯಾಸು ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ವಿವೇಕದೀಪೇ- ಷ್ವಾದ್ಯೇಷು ವಾಕ್ಯೇಷು ಚ ಕಾ ತ್ವದನ್ಯಾ । ಮಮತ್ವಗರ್ತೇಽತಿಮಹಾನ್ಧಕಾರೇ ವಿಭ್ರಾಮಯತ್ಯೇತದತೀವ ವಿಶ್ವಮ್ ॥
vidyāsu śāstreṣu vivekadīpe- ṣvādyeṣu vākyeṣu ca kā tvadanyā mamatvagarte'timahāndhakāre vibhrāmayatyetadatīva viśvam
अर्थविद्याओं में, शास्त्रों में, विवेक के दीपों में और आद्य (वैदिक) वाक्यों में — आपके अतिरिक्त और कौन है? फिर भी आप ही इस विश्व को ममता के गड्ढे और अत्यन्त घोर अन्धकार में अत्यन्त भ्रमित करती हैं।
ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಯತ್ರೋಗ್ರವಿಷಾಶ್ಚ ನಾಗಾ ಯತ್ರಾರಯೋ ದಸ್ಯುಬಲಾನಿ ಯತ್ರ । ದಾವಾನಲೋ ಯತ್ರ ತಥಾಬ್ಧಿಮಧ್ಯೇ ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಾ ತ್ವಂ ಪರಿಪಾಸಿ ವಿಶ್ವಮ್ ॥
rakṣāṃsi yatrograviṣāśca nāgā yatrārayo dasyubalāni yatra dāvānalo yatra tathābdhimadhye tatra sthitā tvaṃ paripāsi viśvam
अर्थजहाँ राक्षस और उग्र विष वाले नाग हैं, जहाँ शत्रु और दस्युओं के बल हैं, जहाँ दावानल है, और समुद्र के बीच में भी — वहाँ स्थित रहकर आप विश्व की रक्षा करती हैं।
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಿ ತ್ವಂ ಪರಿಪಾಸಿ ವಿಶ್ವಂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಿಕಾ ಧಾರಯಸೀಹ ವಿಶ್ವಮ್ । ವಿಶ್ವೇಶವನ್ದ್ಯಾ ಭವತೀ ಭವನ್ತಿ ವಿಶ್ವಾಶ್ರಯಾ ಯೇ ತ್ವಯಿ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಾಃ ॥
viśveśvari tvaṃ paripāsi viśvaṃ viśvātmikā dhārayasīha viśvam viśveśavandyā bhavatī bhavanti viśvāśrayā ye tvayi bhaktinamrāḥ
अर्थहे विश्वेश्वरी! आप विश्व की रक्षा करती हैं; विश्वात्मिका होकर आप ही यहाँ विश्व को धारण करती हैं; आप विश्व के स्वामियों द्वारा भी वन्दनीय हैं; और जो भक्ति से आपके आगे नम्र होते हैं, वे विश्व के आश्रय बन जाते हैं।
ದೇವಿ ಪ್ರಸೀದ ಪರಿಪಾಲಯ ನೋಽರಿಭೀತೇ- ರ್ನಿತ್ಯಂ ಯಥಾಸುರವಧಾದಧುನೈವ ಸದ್ಯಃ । ಪಾಪಾನಿ ಸರ್ವಜಗತಾಂ ಪ್ರಶಮಂ ನಯಾಶು ಉತ್ಪಾತಪಾಕಜನಿತಾಂಶ್ಚ ಮಹೋಪಸರ್ಗಾನ್ ॥
devi prasīda paripālaya no'ribhīte- rnityaṃ yathāsuravadhādadhunaiva sadyaḥ pāpāni sarvajagatāṃ praśamaṃ nayāśu utpātapākajanitāṃśca mahopasargān
अर्थहे देवी! प्रसन्न होइए; जैसे अभी असुर-वध से आपने हमारी रक्षा की, वैसे ही सदा हमें शत्रु-भय से बचाइए। और समस्त जगत् के पापों तथा उत्पातों से उत्पन्न महान् उपसर्गों को शीघ्र शान्त कीजिए।
ಪ್ರಣತಾನಾಂ ಪ್ರಸೀದ ತ್ವಂ ದೇವಿ ವಿಶ್ವಾರ್ತಿಹಾರಿಣಿ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಾಸಿನಾಮೀಡ್ಯೇ ಲೋಕಾನಾಂ ವರದಾ ಭವ ॥
praṇatānāṃ prasīda tvaṃ devi viśvārtihāriṇi trailokyavāsināmīḍye lokānāṃ varadā bhava
अर्थहे विश्व की पीड़ा हरने वाली देवी! हम प्रणत जनों पर प्रसन्न होइए; हे त्रैलोक्य-निवासियों द्वारा वन्दनीय! लोकों को वर देने वाली बनिए!'
ದೇವ್ಯುವಾಚ ವರದಾಹಂ ಸುರಗಣಾ ವರಂ ಯನ್ಮನಸೇಚ್ಛಥ । ತಂ ವೃಣುಧ್ವಂ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ ಜಗತಾಮುಪಕಾರಕಮ್ ॥
devyuvāca varadāhaṃ suragaṇā varaṃ yanmanasecchatha taṃ vṛṇudhvaṃ prayacchāmi jagatāmupakārakam
अर्थ(देवी बोलीं —) 'हे देवगण! मैं वरदायिनी हूँ। मन से जो वर चाहते हो, वही माँग लो; जगत् का उपकार करने वाला वह वर मैं प्रदान करती हूँ।'
ದೇವಾ ಊಚುಃ ಸರ್ವಾಬಾಧಾಪ್ರಶಮನಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯಾಖಿಲೇಶ್ವರಿ । ಏವಮೇವ ತ್ವಯಾ ಕಾರ್ಯಮಸ್ಮದ್ವೈರಿವಿನಾಶನಮ್ ॥
devā ūcuḥ sarvābādhāpraśamanaṃ trailokyasyākhileśvari evameva tvayā kāryamasmadvairivināśanam
अर्थ(देवता बोले —) 'हे अखिलेश्वरी! त्रैलोक्य की समस्त बाधाओं का शमन और हमारे शत्रुओं का विनाश — यही आप (सदा) करती रहें।'
ದೇವ್ಯುವಾಚ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಮೇ ಯುಗೇ । ಶುಮ್ಭೋ ನಿಶುಮ್ಭಶ್ಚೈವಾನ್ಯಾವುತ್ಪತ್ಸ್ಯೇತೇ ಮಹಾಸುರೌ ॥
devyuvāca vaivasvate'ntare prāpte aṣṭāviṃśatime yuge śumbho niśumbhaścaivānyāvutpatsyete mahāsurau
अर्थ(देवी बोलीं —) 'वैवस्वत मन्वन्तर में अट्ठाईसवें युग के आने पर शुम्भ और निशुम्भ नामक दो अन्य महान् असुर उत्पन्न होंगे।
ನನ್ದಗೋಪಗೃಹೇ ಜಾತಾ ಯಶೋದಾಗರ್ಭಸಮ್ಭವಾ । ತತಸ್ತೌ ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವಿನ್ಧ್ಯಾಚಲನಿವಾಸಿನೀ ॥
nandagopagṛhe jātā yaśodāgarbhasambhavā tatastau nāśayiṣyāmi vindhyācalanivāsinī
अर्थतब नन्द गोप के घर में, यशोदा के गर्भ से उत्पन्न होकर, और विन्ध्याचल पर निवास करती हुई मैं उन दोनों का नाश करूँगी।
ಪುನರಪ್ಯತಿರೌದ್ರೇಣ ರೂಪೇಣ ಪೃಥಿವೀತಲೇ । ಅವತೀರ್ಯ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ವೈಪ್ರಚಿತ್ತಾಂಶ್ಚ ದಾನವಾನ್ ॥
punarapyatiraudreṇa rūpeṇa pṛthivītale avatīrya haniṣyāmi vaipracittāṃśca dānavān
अर्थऔर फिर अत्यन्त रौद्र रूप से पृथ्वीतल पर अवतीर्ण होकर मैं वैप्रचित्त दानवों का वध करूँगी।
ಭಕ್ಷಯನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ತಾನುಗ್ರಾನ್ ವೈಪ್ರಚಿತ್ತಾನ್ ಮಹಾಸುರಾನ್ । ರಕ್ತಾ ದನ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದಾಡಿಮೀಕುಸುಮೋಪಮಾಃ ॥
bhakṣayantyāśca tānugrān vaipracittān mahāsurān raktā dantā bhaviṣyanti dāḍimīkusumopamāḥ
अर्थऔर उन उग्र वैप्रचित्त महान् असुरों को खाते समय मेरे दाँत अनार के फूलों के समान लाल हो जाएँगे।
ತತೋ ಮಾಂ ದೇವತಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಚ ಮಾನವಾಃ । ಸ್ತುವನ್ತೋ ವ್ಯಾಹರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸತತಂ ರಕ್ತದನ್ತಿಕಾಮ್ ॥
tato māṃ devatāḥ svarge martyaloke ca mānavāḥ stuvanto vyāhariṣyanti satataṃ raktadantikām
अर्थतब स्वर्ग में देवता और मर्त्यलोक में मनुष्य मेरी स्तुति करते हुए मुझे सदा 'रक्तदन्तिका' कहकर पुकारेंगे।
ಭೂಯಶ್ಚ ಶತವಾರ್ಷಿಕ್ಯಾಮನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾಮನಮ್ಭಸಿ । ಮುನಿಭಿಃ ಸಂಸ್ಮೃತಾ ಭೂಮೌ ಸಮ್ಭವಿಷ್ಯಾಮ್ಯಯೋನಿಜಾ ॥
bhūyaśca śatavārṣikyāmanāvṛṣṭyāmanambhasi munibhiḥ saṃsmṛtā bhūmau sambhaviṣyāmyayonijā
अर्थऔर फिर जब सौ वर्ष तक पृथ्वी पर अनावृष्टि (जल-रहित सूखा) होगी, तब मुनियों द्वारा स्मरण की जाकर मैं अयोनिजा रूप में पृथ्वी पर प्रकट होऊँगी।
ತತಃ ಶತೇನ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ನಿರೀಕ್ಷಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಮುನೀನ್ । ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮನುಜಾಃ ಶತಾಕ್ಷೀಮಿತಿ ಮಾಂ ತತಃ ॥
tataḥ śatena netrāṇāṃ nirīkṣiṣyāmyahaṃ munīn kīrtayiṣyanti manujāḥ śatākṣīmiti māṃ tataḥ
अर्थतब मैं सौ नेत्रों से मुनियों को देखूँगी; इसीलिए मनुष्य मुझे 'शताक्षी' कहकर कीर्तन करेंगे।
ತತೋಽಹಮಖಿಲಂ ಲೋಕಮಾತ್ಮದೇಹಸಮುದ್ಭವೈಃ । ಭರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸುರಾಃ ಶಾಕೈರಾವೃಷ್ಟೇಃ ಪ್ರಾಣಧಾರಕೈಃ ॥
tato'hamakhilaṃ lokamātmadehasamudbhavaiḥ bhariṣyāmi surāḥ śākairāvṛṣṭeḥ prāṇadhārakaiḥ
अर्थतब हे देवगण! मैं अपने ही शरीर से उत्पन्न, प्राणधारण कराने वाली शाक-सब्जियों से वर्षा होने तक समस्त लोक का पालन करूँगी।
ಶಾಕಮ್ಭರೀತಿ ವಿಖ್ಯಾತಿಂ ತದಾ ಯಾಸ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಭುವಿ । ತತ್ರೈವ ಚ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರ್ಗಮಾಖ್ಯಂ ಮಹಾಸುರಮ್ ॥
śākambharīti vikhyātiṃ tadā yāsyāmyahaṃ bhuvi tatraiva ca vadhiṣyāmi durgamākhyaṃ mahāsuram
अर्थतब मैं पृथ्वी पर 'शाकम्भरी' नाम से विख्यात होऊँगी; और वहीं दुर्गम नामक महान् असुर का वध करूँगी।
ದುರ್ಗಾದೇವೀತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ತನ್ಮೇ ನಾಮ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಪುನಶ್ಚಾಹಂ ಯದಾ ಭೀಮಂ ರೂಪಂ ಕೃತ್ವಾ ಹಿಮಾಚಲೇ ॥
durgādevīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati punaścāhaṃ yadā bhīmaṃ rūpaṃ kṛtvā himācale
अर्थइसीलिए मेरा वह नाम 'दुर्गा देवी' विख्यात होगा। और फिर जब मैं हिमालय पर भीम (भयंकर) रूप धारण करके,
ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮುನೀನಾಂ ತ್ರಾಣಕಾರಣಾತ್ । ತದಾ ಮಾಂ ಮುನಯಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ತೋಷ್ಯನ್ತ್ಯಾನಮ್ರಮೂರ್ತಯಃ ॥
rakṣāṃsi bhakṣayiṣyāmi munīnāṃ trāṇakāraṇāt tadā māṃ munayaḥ sarve stoṣyantyānamramūrtayaḥ
अर्थमुनियों की रक्षा के लिए राक्षसों का भक्षण करूँगी — तब समस्त मुनि नम्र शरीर से मेरी स्तुति करेंगे।
ಭೀಮಾದೇವೀತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ತನ್ಮೇ ನಾಮ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಯದಾರುಣಾಖ್ಯಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಮಹಾಬಾಧಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥
bhīmādevīti vikhyātaṃ tanme nāma bhaviṣyati yadāruṇākhyastrailokye mahābādhāṃ kariṣyati
अर्थमेरा वह नाम 'भीमा देवी' विख्यात होगा। और जब अरुण नामक (असुर) त्रैलोक्य में महान् उपद्रव करेगा,
ತದಾಹಂ ಭ್ರಾಮರಂ ರೂಪಂ ಕೃತ್ವಾಸಙ್ಖ್ಯೇಯಷಟ್ಪದಮ್ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಹಾಸುರಮ್ ॥
tadāhaṃ bhrāmaraṃ rūpaṃ kṛtvāsaṅkhyeyaṣaṭpadam trailokyasya hitārthāya vadhiṣyāmi mahāsuram
अर्थतब मैं असंख्य भ्रमरों (मधुमक्खियों) का रूप धारण करके त्रैलोक्य के हित के लिए उस महान् असुर का वध करूँगी।
ಭ್ರಾಮರೀತಿ ಚ ಮಾಂ ಲೋಕಾಸ್ತದಾ ಸ್ತೋಷ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವತಃ । ಇತ್ಥಂ ಯದಾ ಯದಾ ಬಾಧಾ ದಾನವೋತ್ಥಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥
bhrāmarīti ca māṃ lokāstadā stoṣyanti sarvataḥ itthaṃ yadā yadā bādhā dānavotthā bhaviṣyati
अर्थऔर तब लोग सर्वत्र मुझे 'भ्रामरी' कहकर स्तुति करेंगे। इस प्रकार जब-जब दानवों से उत्पन्न विपत्ति होगी,
ತದಾ ತದಾವತೀರ್ಯಾಹಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮ್ಯರಿಸಙ್ಕ್ಷಯಮ್ ॥
tadā tadāvatīryāhaṃ kariṣyāmyarisaṅkṣayam
अर्थतब-तब मैं अवतीर्ण होकर शत्रुओं का संहार करूँगी।'