ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ
सौन्दर्यलहरी in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ascribed to Adi Shankaracharya (the Ananda Lahari traditionally received at Kailasa) · Adi Shankaracharya · Classical (Shankaracharya, c. 8th century, by tradition)
By tradition the Soundarya Lahari was composed by Adi Shankaracharya, who is said to have found the first part, the Ananda Lahari, written upon the wall of Kailasa by Lord Shiva himself, and to have composed the second part in praise of the Goddess’s beauty. The two "waves" — of Bliss and of Beauty — together form a work that is at once devotion, philosophy and tantra, and a cornerstone of the Sri Vidya tradition of Devi worship.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
It is said that each verse of the Soundarya Lahari is a living mantra, paired with its own yantra and fruit — so that to recite it with a pure heart is not merely to praise the Mother but to be touched by the very waves of Her grace and beauty.
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਦਿ ਭਵਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਭਵਿਤੁਂ ਨ ਚੇਦੇਵਂ ਦੇਵੋ ਨ ਖਲੁ ਕੁਸ਼ਲਃ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਮਪਿ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯਾਂ ਹਰਿਹਰਵਿਰਿਞ੍ਚਾਦਿਭਿਰਪਿ ਪ੍ਰਣਨ੍ਤੁਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਵਾ ਕਥਮਕृਤਪੁਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ॥ ੧॥ ਤਨੀਯਾਂਸਂ ਪਾਂਸੁਂ ਤਵ ਚਰਣਪਙ੍ਕੇਰੁਹਭਵਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਸ੍ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਵਿਰਚਯਤਿ ਲੋਕਾਨਵਿਕਲਮ੍ । ਵਹਤ੍ਯੇਨਂ ਸ਼ੌਰਿਃ ਕਥਮਪਿ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਰਸਾਂ ਹਰਸ੍ਸਂਕ੍षੁਦ੍ਯੈਨਂ ਭਜਤਿ ਭਸਿਤੋਦ੍ਧੂਲਨਵਿਧਿਮ੍ ॥ ੨॥ ਅਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਤ-ਸ੍ਤਿਮਿਰ-ਮਿਹਿਰਦ੍ਵੀਪਨਗਰੀ ਜਡਾਨਾਂ ਚੈਤਨ੍ਯ-ਸ੍ਤਬਕ-ਮਕਰਨ੍ਦ-ਸ੍ਰੁਤਿਝਰੀ । ਦਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗੁਣਨਿਕਾ ਜਨ੍ਮਜਲਧੌ ਨਿਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਮੁਰਰਿਪੁ-ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ॥ ੩॥ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਃ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮਭਯਵਰਦੋ ਦੈਵਤਗਣਃ ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਨੈਵਾਸਿ ਪ੍ਰਕਟਿਤਵਰਾਭੀਤ੍ਯਭਿਨਯਾ । ਭਯਾਤ੍ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਦਾਤੁਂ ਫਲਮਪਿ ਚ ਵਾਞ੍ਛਾਸਮਧਿਕਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਤਵ ਹਿ ਚਰਣਾਵੇਵ ਨਿਪੁਣੌ ॥ ੪॥ ਹਰਿਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਤਜਨਸੌਭਾਗ੍ਯਜਨਨੀਂ ਪੁਰਾ ਨਾਰੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਰਰਿਪੁਮਪਿ ਕ੍षੋਭਮਨਯਤ੍ । ਸ੍ਮਰੋऽਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨਤ੍ਵਾ ਰਤਿਨਯਨਲੇਹ੍ਯੇਨ ਵਪੁषਾ ਮੁਨੀਨਾਮਪ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਹਿ ਮੋਹਾਯ ਮਹਤਾਮ੍ ॥ ੫॥ ਧਨੁਃ ਪੌष੍ਪਂ ਮੌਰ੍ਵੀ ਮਧੁਕਰਮਯੀ ਪਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ਿਖਾਃ ਵਸਨ੍ਤਃ ਸਾਮਨ੍ਤੋ ਮਲਯਮਰੁਦਾਯੋਧਨਰਥਃ । ਤਥਾਪ੍ਯੇਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਮਗਿਰਿਸੁਤੇ ਕਾਮਪਿ ਕृਪਾਮ੍ ਅਪਾਙ੍ਗਾਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਗਦਿਦ-ਮਨਙ੍ਗੋ ਵਿਜਯਤੇ ॥ ੬॥ ਕ੍ਵਣਤ੍ਕਾਞ੍ਚੀਦਾਮਾ ਕਰਿਕਲਭਕੁਮ੍ਭਸ੍ਤਨਨਤਾ ਪਰਿਕ੍षੀਣਾ ਮਧ੍ਯੇ ਪਰਿਣਤਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਦਨਾ । ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਂ ਸृਣਿਮਪਿ ਦਧਾਨਾ ਕਰਤਲੈਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਾਸ੍ਤਾਂ ਨਃ ਪੁਰਮਥਿਤੁਰਾਹੋਪੁਰੁषਿਕਾ ॥ ੭॥ ਸੁਧਾਸਿਨ੍ਧੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਰਵਿਟਪਿਵਾਟੀਪਰਿਵृਤੇ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪੇ ਨੀਪੋਪਵਨਵਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗृਹੇ । ਸ਼ਿਵਾਕਾਰੇ ਮਞ੍ਚੇ ਪਰਮਸ਼ਿਵਪਰ੍ਯਙ੍ਕਨਿਲਯਾਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧਨ੍ਯਾਃ ਕਤਿਚਨ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਲਹਰੀਮ੍ ॥ ੮॥ ਮਹੀਂ ਮੂਲਾਧਾਰੇ ਕਮਪਿ ਮਣਿਪੂਰੇ ਹੁਤਵਹਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨੇ ਹृਦਿ ਮਰੁਤਮਾਕਾਸ਼ਮੁਪਰਿ । ਮਨੋऽਪਿ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਸਕਲਮਪਿ ਭਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲਪਥਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰੇ ਪਦ੍ਮੇ ਸਹ ਰਹਸਿ ਪਤ੍ਯਾ ਵਿਹਰਸੇ ॥ ੯॥ ਸੁਧਾਧਾਰਾਸਾਰੈਸ਼੍ਚਰਣਯੁਗਲਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਗਲਿਤੈਃ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਪੁਨਰਪਿ ਰਸਾਮ੍ਨਾਯਮਹਸਃ । ਅਵਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਂ ਭੂਮਿਂ ਭੁਜਗਨਿਭਮਧ੍ਯੁष੍ਟਵਲਯਂ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਿषਿ ਕੁਲਕੁਣ੍ਡੇ ਕੁਹਰਿਣਿ ॥ ੧੦॥ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠੈਃ ਸ਼ਿਵਯੁਵਤਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰਪਿ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾਭਿਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਨਵਭਿਰਪਿ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਃ । ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਸੁਦਲਕਲਾਸ਼੍ਰਤ੍ਰਿਵਲਯ- (ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ) ਤ੍ਰਿਰੇਖਾਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਵ ਸ਼ਰਣਕੋਣਾਃ ਪਰਿਣਤਾਃ ॥ ੧੧॥ (ਚਰਣਕੋਣਾਃ, ਭਵਨਕਿਣਾਃ) ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਕਨ੍ਯੇ ਤੁਲਯਿਤੁਂ ਕਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਕਥਮਪਿ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਪ੍ਰਭृਤਯਃ । ਤਪੋਭਿਰ੍ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਾਮਪਿ ਗਿਰਿਸ਼ਸਾਯੁਜ੍ਯਪਦਵੀਮ੍ ॥ ੧੨॥ ਨਰਂ ਵਰ੍षੀਯਾਂਸਂ ਨਯਨਵਿਰਸਂ ਨਰ੍ਮਸੁ ਜਡਂ ਤਵਾਪਾਙ੍ਗਾਲੋਕੇ ਪਤਿਤਮਨੁਧਾਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਃ । ਗਲਦ੍ਵੇਣੀਬਨ੍ਧਾਃ ਕੁਚਕਲਸ਼ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਸਿਚਯਾ ਹਠਾਤ੍ ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਤ੍ਕਾਞ੍ਚ੍ਯੋ ਵਿਗਲਿਤਦੁਕੂਲਾ ਯੁਵਤਯਃ ॥ ੧੩॥ ਕ੍षਿਤੌ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ ਦ੍ਵਿਸਮਧਿਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਦਕੇ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾषष੍ਟਿਸ਼੍ਚਤੁਰਧਿਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਨਿਲੇ । ਦਿਵਿ ਦ੍ਵਿष੍षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਨਸਿ ਚ ਚਤੁष੍षष੍ਟਿਰਿਤਿ ਯੇ ਮਯੂਖਾਸ੍ਤੇषਾਮਪ੍ਯੁਪਰਿ ਤਵ ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਯੁਗਮ੍ ॥ ੧੪॥ ਸ਼ਰਜ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਯੁਤਜਟਾਜੂਟਮਕੁਟਾਂ ਵਰਤ੍ਰਾਸਤ੍ਰਾਣਸ੍ਫਟਿਕਘਟਿਕਾਪੁਸ੍ਤਕਕਰਾਮ੍ । ਸਕृਨ੍ਨ ਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਕਥਮਿਵ ਸਤਾਂ ਸਂਨ੍ਨਿਦਧਤੇ ਮਧੁਕ੍षੀਰਦ੍ਰਾਕ੍षਾਮਧੁਰਿਮਧੁਰੀਣਾਃ ਭਣਿਤਯਃ ॥ ੧੫॥ ਕਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚੇਤਃਕਮਲਵਨਬਾਲਾਤਪਰੁਚਿਂ ਭਜਨ੍ਤੇ ਯੇ ਸਨ੍ਤਃ ਕਤਿਚਿਦਰੁਣਾਮੇਵ ਭਵਤੀਮ੍ । ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਪ੍ਰੇਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਰੁਣਤਰਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਲਹਰੀ- ਗਭੀਰਾਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਵਿਦਧਤਿ ਸਤਾਂ ਰਞ੍ਜਨਮਮੀ ॥ ੧੬॥ ਸਵਿਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾਚਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਮਣਿਸ਼ਿਲਾਭਙ੍ਗਰੁਚਿਭਿਃ ਵਸ਼ਿਨ੍ਯਾਦ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਹ ਜਨਨਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਤਿ ਯਃ । ਸ ਕਰ੍ਤਾ ਕਾਵ੍ਯਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਮਹਤਾਂ ਭਙ੍ਗਿਰੁਚਿਭਿਃ ਵਚੋਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਦੇਵੀਵਦਨਕਮਲਾਮੋਦਮਧੁਰੈਃ ॥ ੧੭॥ ਤਨੁਚ੍ਛਾਯਾਭਿਸ੍ਤੇ ਤਰੁਣਤਰਣਿਸ਼੍ਰੀਸਰਣਿਭਿਃ ਦਿਵਂ ਸਰ੍ਵਾਮੁਰ੍ਵੀਮਰੁਣਿਮਨਿ ਮਗ੍ਨਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਯਃ । ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਸ੍ਯਦ੍ਵਨਹਰਿਣਸ਼ਾਲੀਨਨਯਨਾਃ ਸਹੋਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਵਸ਼੍ਯਾਃ ਕਤਿ ਕਤਿ ਨ ਗੀਰ੍ਵਾਣਗਣਿਕਾਃ ॥ ੧੮॥ ਮੁਖਂ ਬਿਨ੍ਦੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਚਯੁਗਮਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਧੋ ਹਰਾਰ੍ਧਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਯੋ ਹਰਮਹਿषਿ ਤੇ ਮਨ੍ਮਥਕਲਾਮ੍ । ਸ ਸਦ੍ਯਃ ਸਂਕ੍षੋਭਂ ਨਯਤਿ ਵਨਿਤਾ ਇਤ੍ਯਤਿਲਘੁ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਭ੍ਰਮਯਤਿ ਰਵੀਨ੍ਦੁਸ੍ਤਨਯੁਗਾਮ੍ ॥ ੧੯॥ ਕਿਰਨ੍ਤੀਮਙ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਕਿਰਣਨਿਕੁਰਮ੍ਬਾਮृਤਰਸਂ ਹृਦਿ ਤ੍ਵਾਮਾਧਤ੍ਤੇ ਹਿਮਕਰਸ਼ਿਲਾਮੂਰ੍ਤਿਮਿਵ ਯਃ । ਸ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਪਂ ਸ਼ਮਯਤਿ ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਾਧਿਪ ਇਵ ਜ੍ਵਰਪ੍ਲੁष੍ਟਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸੁਖਯਤਿ ਸੁਧਾਧਾਰਸਿਰਯਾ ॥ ੨੦॥ ਤਟਿਲ੍ਲੇਖਾਤਨ੍ਵੀਂ ਤਪਨਸ਼ਸ਼ਿਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਮਯੀਂ ਨਿषਣ੍ਣਾਂ षਣ੍ਣਾਮਪ੍ਯੁਪਰਿ ਕਮਲਾਨਾਂ ਤਵ ਕਲਾਮ੍ । ਮਹਾਪਦ੍ਮਾਟਵ੍ਯਾਂ ਮृਦਿਤਮਲਮਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਮਹਾਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਦਧਤਿ ਪਰਮਾਹ੍ਲਾਦਲਹਰੀਮ੍ ॥ ੨੧॥ ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਦਾਸੇ ਮਯਿ ਵਿਤਰ ਦृष੍ਟਿਂ ਸਕਰੁਣਾ- ਮਿਤਿ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ ਕਥਯਤਿ ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਯਃ । ਤਦੈਵ ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦਿਸ਼ਸਿ ਨਿਜਸਾਯੁਜ੍ਯਪਦਵੀਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਫੁਟਮਕੁਟਨੀਰਾਜਿਤਪਦਾਮ੍ ॥ ੨੨॥ ਤ੍ਵਯਾ ਹृਤ੍ਵਾ ਵਾਮਂ ਵਪੁਰਪਰਿਤृਪ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਸ਼ਰੀਰਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰਪਰਮਪਿ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਹृਤਮਭੂਤ੍ । ਯਦੇਤਤ੍ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਂ ਸਕਲਮਰੁਣਾਭਂ ਤ੍ਰਿਨਯਨਂ ਕੁਚਾਭ੍ਯਾਮਾਨਮ੍ਰਂ ਕੁਟਿਲਸ਼ਸ਼ਿਚੂਡਾਲਮਕੁਟਮ੍ ॥ ੨੩॥ ਜਗਤ੍ਸੂਤੇ ਧਾਤਾ ਹਰਿਰਵਤਿ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕ੍षਪਯਤੇ ਤਿਰਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੇਤਤ੍ਸ੍ਵਮਪਿ ਵਪੁਰੀਸ਼ਸ੍ਤਿਰਯਤਿ । ਸਦਾਪੂਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਿਦਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚ ਸ਼ਿਵ- ਸ੍ਤਵਾਜ੍ਞਾਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕ੍षਣਚਲਿਤਯੋਰ੍ਭ੍ਰੂਲਤਿਕਯੋਃ ॥ ੨੪॥ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਜਨਿਤਾਨਾਂ ਤਵ ਸ਼ਿਵੇ ਭਵੇਤ੍ ਪੂਜਾ ਪੂਜਾ ਤਵ ਚਰਣਯੋਰ੍ਯਾ ਵਿਰਚਿਤਾ । ਤਥਾ ਹਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੋਦ੍ਵਹਨਮਣਿਪੀਠਸ੍ਯ ਨਿਕਟੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮੁਕੁਲਿਤਕਰੋਤ੍ਤਂਸਮਕੁਟਾਃ ॥ ੨੫॥ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਃ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਹਰਿਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਰਤਿਂ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਕੀਨਾਸ਼ੋ ਭਜਤਿ ਧਨਦੋ ਯਾਤਿ ਨਿਧਨਮ੍ । ਵਿਤਨ੍ਦ੍ਰੀ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੀ ਵਿਤਤਿਰਪਿ ਸਂਮੀਲਿਤਦृਸ਼ਾ ਮਹਾਸਂਹਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਤਿਰਸੌ ॥ ੨੬॥ ਜਪੋ ਜਲ੍ਪਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਸਕਲਮਪਿ ਮੁਦ੍ਰਾਵਿਰਚਨਾ ਗਤਿਃ ਪ੍ਰਾਦਕ੍षਿਣ੍ਯਕ੍ਰਮਣਮਸ਼ਨਾਦ੍ਯਾਹੁਤਿਵਿਧਿਃ । ਪ੍ਰਣਾਮਸ੍ਸਂਵੇਸ਼ਸ੍ਸੁਖਮਖਿਲਮਾਤ੍ਮਾਰ੍ਪਣਦृਸ਼ਾ ਸਪਰ੍ਯਾਪਰ੍ਯਾਯਸ੍ਤਵ ਭਵਤੁ ਯਨ੍ਮੇ ਵਿਲਸਿਤਮ੍ ॥ ੨੭॥ ਸੁਧਾਮਪ੍ਯਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਭਯਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਹਰਿਣੀਂ ਵਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਵਿਧਿਸ਼ਤਮਖਾਦ੍ਯਾ ਦਿਵਿषਦਃ । ਕਰਾਲਂ ਯਤ੍ਕ੍ष੍ਵੇਲਂ ਕਬਲਿਤਵਤਃ ਕਾਲਕਲਨਾ ਨ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ੍ਤਨ੍ਮੂਲਂ ਤਵ ਜਨਨਿ ਤਾਟਙ੍ਕਮਹਿਮਾ ॥ ੨੮॥ ਕਿਰੀਟਂ ਵੈਰਿਞ੍ਚਂ ਪਰਿਹਰ ਪੁਰਃ ਕੈਟਭਭਿਦਃ ਕਠੋਰੇ ਕੋਟੀਰੇ ਸ੍ਖਲਸਿ ਜਹਿ ਜਮ੍ਭਾਰਿਮੁਕੁਟਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਰੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਪ੍ਰਸਭਮੁਪਯਾਤਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਭਵਸ੍ਯਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇ ਤਵ ਪਰਿਜਨੋਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਜਯਤੇ ॥ ੨੯॥ ਸ੍ਵਦੇਹੋਦ੍ਭੂਤਾਭਿਰ੍ਘृਣਿਭਿਰਣਿਮਾਦ੍ਯਾਭਿਰਭਿਤੋ ਨਿषੇਵ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮਿਤਿ ਸਦਾ ਭਾਵਯਤਿ ਯਃ । ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਨਯਨਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਤृਣਯਤੋ ਮਹਾਸਂਵਰ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਰਚਯਤਿ ਨੀਰਾਜਨਵਿਧਿਮ੍ ॥ ੩੦॥ ਚਤੁष੍षष੍ਟ੍ਯਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਕਲਮਤਿਸਂਧਾਯ ਭੁਵਨਂ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਸਵਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਃ । ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਾਦਖਿਲਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੈਕਘਟਨਾ- ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍षਿਤਿਤਲਮਵਾਤੀਤਰਦਿਦਮ੍ ॥ ੩੧॥ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਾਮਃ ਕ੍षਿਤਿਰਥ ਰਵਿਃ ਸ਼ੀਤਕਿਰਣਃ ਸ੍ਮਰੋ ਹਂਸਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਦਨੁ ਚ ਪਰਾਮਾਰਹਰਯਃ । ਅਮੀ ਹृਲ੍ਲੇਖਾਭਿਸ੍ਤਿਸृਭਿਰਵਸਾਨੇषੁ ਘਟਿਤਾ ਭਜਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਤਵ ਜਨਨਿ ਨਾਮਾਵਯਵਤਾਮ੍ ॥ ੩੨॥ ਸ੍ਮਰਂ ਯੋਨਿਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਂ ਤ੍ਰਿਤਯਮਿਦਮਾਦੌ ਤਵ ਮਨੋ- ਰ੍ਨਿਧਾਯੈਕੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਨਿਰਵਧਿਮਹਾਭੋਗਰਸਿਕਾਃ । ਭਜਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗੁਨਨਿਬਦ੍ਧਾਕ੍षਵਲਯਾਃ ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨੌ ਜੁਹ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸੁਰਭਿਘृਤਧਾਰਾਹੁਤਿਸ਼ਤੈਃ ॥ ੩੩॥ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਃ ਸ਼ਸ਼ਿਮਿਹਿਰਵਕ੍षੋਰੁਹਯੁਗਂ ਤਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਭਗਵਤਿ ਨਵਾਤ੍ਮਾਨਮਨਘਮ੍ । ਅਤਸ਼੍ਸ਼ੇषਸ਼੍ਸ਼ੇषੀਤ੍ਯਯਮੁਭਯਸਾਧਾਰਣਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਂਬਨ੍ਧੋ ਵਾਂ ਸਮਰਸਪਰਾਨਨ੍ਦਪਰਯੋਃ ॥ ੩੪॥ ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮ ਤ੍ਵਂ ਮਰੁਦਸਿ ਮਰੁਤ੍ਸਾਰਥਿਰਸਿ ਤ੍ਵਮਾਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਮਿਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਪਰਿਣਤਾਯਾਂ ਨ ਹਿ ਪਰਮ੍ । ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਣਮਯਿਤੁਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਪੁषਾ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਾਕਾਰਂ ਸ਼ਿਵਯੁਵਤਿ ਭਾਵੇਨ ਬਿਭृषੇ ॥ ੩੫॥ ਤਵਾਜ੍ਞਾਚਕ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਪਨਸ਼ਸ਼ਿਕੋਟਿਦ੍ਯੁਤਿਧਰਂ ਪਰਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਪਰਿਮਿਲਿਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪਰਚਿਤਾ । ਯਮਾਰਾਧ੍ਯਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰਵਿਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੁਚੀਨਾਮਵਿषਯੇ ਨਿਰਾਲੋਕੇऽਲੋਕੇ ਨਿਵਸਤਿ ਹਿ ਭਾਲੋਕਭੁਵਨੇ ॥ ੩੬॥ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਿਸ਼ਦਂ ਵ੍ਯੋਮਜਨਕਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸੇਵੇ ਦੇਵੀਮਪਿ ਸ਼ਿਵਸਮਾਨਵ੍ਯਵਸਿਤਾਮ੍ । ਯਯੋਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਕਿਰਣਸਾਰੂਪ੍ਯਸਰਣੇ- ਵਿਧੂਤਾਨ੍ਤਰ੍ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾ ਵਿਲਸਤਿ ਚਕੋਰੀਵ ਜਗਤੀ ॥ ੩੭॥ ਭਜੇ ਹਂਸਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਕਿਮਪਿ ਮਹਤਾਂ ਮਾਨਸਚਰਮ੍ । ਯਦਾਲਾਪਾਦष੍ਟਾਦਸ਼ਗੁਣਿਤਵਿਦ੍ਯਾਪਰਿਣਤਿ- ਰ੍ਯਦਾਦਤ੍ਤੇ ਦੋषਾਦ੍ ਗੁਣਮਖਿਲਮਦ੍ਭ੍ਯਃ ਪਯ ਇਵ ॥ ੩੮॥ ਤਵ ਸ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨੇ ਹੁਤਵਹਮਧਿष੍ਠਾਯ ਨਿਰਤਂ ਤਮੀਡੇ ਸਂਵਰ੍ਤਂ ਜਨਨਿ ਮਹਤੀਂ ਤਾਂ ਚ ਸਮਯਾਮ੍ । ਯਦਾਲੋਕੇ ਲੋਕਾਨ੍ ਦਹਤਿ ਮਹਤਿ ਕ੍ਰੋਧਕਲਿਤੇ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਯਾ ਦृष੍ਟਿਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਮੁਪਚਾਰਂ ਰਚਯਤਿ ॥ ੩੯॥ ਤਟਿਤ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਿਮਿਰਪਰਿਪਨ੍ਥਿਸ੍ਫੁਰਣਯਾ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਭਰਣਪਰਿਣਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁषਮ੍ । ਤਵ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਮੇਘਂ ਕਮਪਿ ਮਣਿਪੂਰੈਕਸ਼ਰਣਂ ਨਿषੇਵੇ ਵਰ੍षਨ੍ਤਂ ਹਰਮਿਹਿਰਤਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਮ੍ ॥ ੪੦॥ ਤਵਾਧਾਰੇ ਮੂਲੇ ਸਹ ਸਮਯਯਾ ਲਾਸ੍ਯਪਰਯਾ ਨਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨਵਰਸਮਹਾਤਾਣ੍ਡਵਨਟਮ੍ । ਉਭਾਭ੍ਯਾਮੇਤਾਭ੍ਯਾਮੁਦਯਵਿਧਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਯਯਾ ਸਨਾਥਾਭ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਜਨਕਜਨਨੀਮਜ੍ਜਗਦਿਦਮ੍ ॥ ੪੧॥ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ ਗਤੈਰ੍ਮਾਣਿਕ੍ਯਤ੍ਵਂ ਗਗਨਮਣਿਭਿਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਘਟਿਤਂ ਕਿਰੀਟਂ ਤੇ ਹੈਮਂ ਹਿਮਗਿਰਿਸੁਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਤਿ ਯਃ । ਸ ਨੀਡੇਯਚ੍ਛਾਯਾਚ੍ਛੁਰਣਸ਼ਬਲਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਂ ਧਨੁਃ ਸ਼ੌਨਾਸੀਰਂ ਕਿਮਿਤਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਧਿषਣਾਮ੍ ॥ ੪੨॥ ਧੁਨੋਤੁ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਨਸ੍ਤੁਲਿਤਦਲਿਤੇਨ੍ਦੀਵਰਵਨਂ ਘਨਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਂ ਚਿਕੁਰਨਿਕੁਰੁਮ੍ਬਂ ਤਵ ਸ਼ਿਵੇ । ਯਦੀਯਂ ਸੌਰਭ੍ਯਂ ਸਹਜਮੁਪਲਬ੍ਧੁਂ ਸੁਮਨਸੋ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਯੇ ਵਲਮਥਨਵਾਟੀਵਿਟਪਿਨਾਮ੍ ॥ ੪੩॥ ਤਨੋਤੁ ਕ੍षੇਮਂ ਨਸ੍ਤਵ ਵਦਨਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ- ਪਰੀਵਾਹਸ੍ਰੋਤਃਸਰਣਿਰਿਵ ਸੀਮਨ੍ਤਸਰਣਿਃ । ਵਹਨ੍ਤੀ ਸਿਨ੍ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਬਲਕਬਰੀਭਾਰਤਿਮਿਰ- ਦ੍ਵਿषਾਂ ਵृਨ੍ਦੈਰ੍ਬਨ੍ਦੀਕृਤਮਿਵ ਨਵੀਨਾਰ੍ਕਕਿਰਣਮ੍ ॥ ੪੪॥ ਅਰਾਲੈਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵ੍ਯਾਦਲਿਕਲਭਸਸ਼੍ਰੀਭਿਰਲਕੈਃ ਪਰੀਤਂ ਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਹਸਤਿ ਪਙ੍ਕੇਰੁਹਰੁਚਿਮ੍ । ਦਰਸ੍ਮੇਰੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ਼ਨਰੁਚਿਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਰੁਚਿਰੇ ਸੁਗਨ੍ਧੌ ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਰਦਹਨਚਕ੍षੁਰ੍ਮਧੁਲਿਹਃ ॥ ੪੫॥ ਲਲਾਟਂ ਲਾਵਣ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਵਿਮਲਮਾਭਾਤਿ ਤਵ ਯ- ਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਨ੍ਮਨ੍ਯੇ {ਮਕੁਟ}ਘਟਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਮ੍ । ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਨ੍ਯਾਸਾਦੁਭਯਮਪਿ ਸਂਭੂਯ ਚ ਮਿਥਃ ਸੁਧਾਲੇਪਸ੍ਯੂਤਿਃ ਪਰਿਣਮਤਿ ਰਾਕਾਹਿਮਕਰਃ ॥ ੪੬॥ ਭ੍ਰੁਵੌ ਭੁਗ੍ਨੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ਭੁਵਨਭਯਭਙ੍ਗਵ੍ਯਸਨਿਨਿ ਤ੍ਵਦੀਯੇ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਧੁਕਰਰੁਚਿਭ੍ਯਾਂ ਧृਤਗੁਣਮ੍ । ਧਨੁਰ੍ਮਨ੍ਯੇ ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਗृਹੀਤਂ ਰਤਿਪਤੇਃ ਪ੍ਰਕੋष੍ਠੇ ਮੁष੍ਟੌ ਚ ਸ੍ਥਗਯਤਿ ਨਿਗੂਢਾਨ੍ਤਰਮੁਮੇ ॥ ੪੭॥ ਅਹਃ ਸੂਤੇ ਸਵ੍ਯਂ ਤਵ ਨਯਨਮਰ੍ਕਾਤ੍ਮਕਤਯਾ ਤ੍ਰਿਯਾਮਾਂ ਵਾਮਂ ਤੇ ਸृਜਤਿ ਰਜਨੀਨਾਯਕਤਯਾ । ਤृਤੀਯਾ ਤੇ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਦਰਦਲਿਤਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜਰੁਚਿਃ ਸਮਾਧਤ੍ਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਦਿਵਸਨਿਸ਼ਯੋਰਨ੍ਤਰਚਰੀਮ੍ ॥ ੪੮॥ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਸ੍ਫੁਟਰੁਚਿਰਯੋਧ੍ਯਾ ਕੁਵਲਯੈਃ ਕृਪਾਧਾਰਾਧਾਰਾ ਕਿਮਪਿ ਮਧੁਰਾਭੋਗਵਤਿਕਾ । ਅਵਨ੍ਤੀ ਦृष੍ਟਿਸ੍ਤੇ ਬਹੁਨਗਰਵਿਸ੍ਤਾਰਵਿਜਯਾ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਤ੍ਤਨ੍ਨਾਮਵ੍ਯਵਹਰਣਯੋਗ੍ਯਾ ਵਿਜਯਤੇ ॥ ੪੯॥ ਕਵੀਨਾਂ ਸਂਦਰ੍ਭਸ੍ਤਬਕਮਕਰਨ੍ਦੈਕਰਸਿਕਂ ਕਟਾਕ੍षਵ੍ਯਾਕ੍षੇਪਭ੍ਰਮਰਕਲਭੌ ਕਰ੍ਣਯੁਗਲਮ੍ । ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਵ ਨਵਰਸਾਸ੍ਵਾਦਤਰਲਾ- ਵਸੂਯਾਸਂਸਰ੍ਗਾਦਲਿਕਨਯਨਂ ਕਿਂਚਿਦਰੁਣਮ੍ ॥ ੫੦॥ ਸ਼ਿਵੇ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਤਦਿਤਰਜਨੇ ਕੁਤ੍ਸਨਪਰਾ ਸਰੋषਾ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਗਿਰਿਸ਼ਚਰਿਤੇ ਵਿਸ੍ਮਯਵਤੀ । (ਗਿਰਿਸ਼ਨਯਨੇ) ਹਰਾਹਿਭ੍ਯੋ ਭੀਤਾ ਸਰਸਿਰੁਹਸੌਭਾਗ੍ਯਜਨਨੀ (ਜਯਿਨੀ) ਸਖੀषੁ ਸ੍ਮੇਰਾ ਤੇ ਮਯਿ ਜਨਨੀ ਦृष੍ਟਿਃ ਸਕਰੁਣਾ ॥ ੫੧॥ ਗਤੇ ਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਰ੍ਣਂ ਗਰੁਤ ਇਵ ਪਕ੍ष੍ਮਾਣਿ ਦਧਤੀ ਪੁਰਾਂ ਭੇਤ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਰਸਵਿਦ੍ਰਾਵਣਫਲੇ । ਇਮੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਗੋਤ੍ਰਾਧਰਪਤਿਕੁਲੋਤ੍ਤਂਸਕਲਿਕੇ ਤਵਾਕਰ੍ਣਾਕृष੍ਟਸ੍ਮਰਸ਼ਰਵਿਲਾਸਂ ਕਲਯਤਃ ॥ ੫੨॥ ਵਿਭਕ੍ਤਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਵ੍ਯਤਿਕਰਿਤਲੀਲਾਞ੍ਜਨਤਯਾ ਵਿਭਾਤਿ ਤ੍ਵਨ੍ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਮਿਦਮੀਸ਼ਾਨਦਯਿਤੇ । ਪੁਨਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਹਿਣਹਰਿਰੁਦ੍ਰਾਨੁਪਰਤਾਨ੍ ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਤਮ ਇਤਿ ਗੁਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਮਿਵ ॥ ੫੩॥ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰ੍ਤੁਂ ਨਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਪਰਾਧੀਨਹृਦਯੇ ਦਯਾਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰੈਰਰੁਣਧਵਲਸ਼੍ਯਾਮਰੁਚਿਭਿਃ । ਨਦਃ ਸ਼ੋਣੋ ਗਙ੍ਗਾ ਤਪਨਤਨਯੇਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮਮੁਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਪਨਯਸਿ ਸਂਭੇਦਮਨਘਮ੍ ॥ ੫੪॥ ਨਿਮੇषੋਨ੍ਮੇषਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਲਯਮੁਦਯਂ ਯਾਤਿ ਜਗਤੀ ਤਵੇਤ੍ਯਾਹੁਃ ਸਨ੍ਤੋ ਧਰਣਿਧਰਰਾਜਨ੍ਯਤਨਯੇ । ਤ੍ਵਦੁਨ੍ਮੇषਾਜ੍ਜਾਤਂ ਜਗਦਿਦਮਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਲਯਤਃ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਪਰਿਹृਤਨਿਮੇषਾਸ੍ਤਵ ਦृਸ਼ਃ ॥ ੫੫॥ ਤਵਾਪਰ੍ਣੇ ਕਰ੍ਣੇਜਪਨਯਨਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਚਕਿਤਾ ਨਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤੋਯੇ ਨਿਯਤਮਨਿਮੇषਾਃ ਸ਼ਫਰਿਕਾਃ । ਇਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਦਪੁਟਕਵਾਟਂ ਕੁਵਲਯਮ੍ ਜਹਾਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਨਿਸ਼ਿ ਚ ਵਿਘਟਯ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ॥ ੫੬॥ ਦृਸ਼ਾ ਦ੍ਰਾਘੀਯਸ੍ਯਾ ਦਰਦਲਿਤਨੀਲੋਤ੍ਪਲਰੁਚਾ ਦਵੀਯਾਂਸਂ ਦੀਨਂ ਸ੍ਨਪਯ ਕृਪਯਾ ਮਾਮਪਿ ਸ਼ਿਵੇ । ਅਨੇਨਾਯਂ ਧਨ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਨ ਚ ਤੇ ਹਾਨਿਰਿਯਤਾ ਵਨੇ ਵਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯੇ ਵਾ ਸਮਕਰਨਿਪਾਤੋ ਹਿਮਕਰਃ ॥ ੫੭॥ ਨ ਕੇषਾਮਾਧਤ੍ਤੇ ਕੁਸੁਮਸ਼ਰਕੋਦਣ੍ਡਕੁਤੁਕਮ੍ । ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਵਣਪਥਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਵਿਲਸ- ਨ੍ਨਪਾਙ੍ਗਵ੍ਯਾਸਙ੍ਗੋ ਦਿਸ਼ਤਿ ਸ਼ਰਸਂਧਾਨਧਿषਣਾਮ੍ ॥ ੫੮॥ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਗਣ੍ਡਾਭੋਗਪ੍ਰਤਿਫਲਿਤਤਾਟਙ੍ਕਯੁਗਲਂ ਚਤੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਮੁਖਮਿਦਂ ਮਨ੍ਮਥਰਥਮ੍ । ਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤ੍ਯਵਨਿਰਥਮਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਚਰਣਂ ਮਹਾਵੀਰੋ ਮਾਰਃ ਪ੍ਰਮਥਪਤਯੇ ਸਜ੍ਜਿਤਵਤੇ ॥ ੫੯॥ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਸੂਕ੍ਤੀਰਮृਤਲਹਰੀਕੌਸ਼ਲਹਰੀਃ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼੍ਰਵਣਚੁਲੁਕਾਭ੍ਯਾਮਵਿਰਲਮ੍ । ਚਮਤ੍ਕਾਰਸ਼੍ਲਾਘਾਚਲਿਤਸ਼ਿਰਸਃ ਕੁਣ੍ਡਲਗਣੋ ਝਣਤ੍ਕਾਰੈਸ੍ਤਾਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਵਚਨਮਾਚष੍ਟ ਇਵ ਤੇ ॥ ੬੦॥ ਅਸੌ ਨਾਸਾਵਂਸ਼ਸ੍ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਵਂਸ਼ਧ੍ਵਜਪਟਿ ਤ੍ਵਦੀਯੋ ਨੇਦੀਯਃ ਫਲਤੁ ਫਲਮਸ੍ਮਾਕਮੁਚਿਤਮ੍ । ਵਹਨ੍ਨਨ੍ਤਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਤਰਨਿਸ਼੍ਵਾਸਗਲਿਤਂ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਤ੍ਤਾਸਾਂ ਬਹਿਰਪਿ ਚ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਧਰਃ ॥ ੬੧॥ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਵ ਸੁਦਤਿ ਦਨ੍ਤਚ੍ਛਦਰੁਚੇਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ष੍ਯੇ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਜਨਯਤੁ ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਲਤਾ । ਨ ਬਿਮ੍ਬਂ ਤਦ੍ਬਿਮ੍ਬਪ੍ਰਤਿਫਲਨਰਾਗਾਦਰੁਣਿਤਂ ਤੁਲਾਮਧ੍ਯਾਰੋਢੁਂ ਕਥਮਿਵ ਵਿਲਜ੍ਜੇਤ ਕਲਯਾ ॥ ੬੨॥ ਸ੍ਮਿਤਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਜਾਲਂ ਤਵ ਵਦਨਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਬਤਾਂ ਚਕੋਰਾਣਾਮਾਸੀਦਤਿਰਸਤਯਾ ਚਞ੍ਚੁਜਡਿਮਾ । ਅਤਸ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੋਰਮृਤਲਹਰੀਮਮ੍ਲਰੁਚਯਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ਼ਿ ਨਿਸ਼ਿ ਭृਸ਼ਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਧਿਯਾ ॥ ੬੩॥ ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਗੁਣਗਣਕਥਾਮ੍ਰੇਡਨਜਪਾ ਜਪਾਪੁष੍ਪਚ੍ਛਾਯਾ ਤਵ ਜਨਨਿ ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਯਤਿ ਸਾ । ਯਦਗ੍ਰਾਸੀਨਾਯਾਃ ਸ੍ਫਟਿਕਦृषਦਚ੍ਛਚ੍ਛਵਿਮਯੀ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਰਿਣਮਤਿ ਮਾਣਿਕ੍ਯਵਪੁषਾ ॥ ੬੪॥ ਰਣੇ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨਪਹृਤਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਵਚਿਭਿਰ੍- ਨਿਵृਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਂਸ਼ਤ੍ਰਿਪੁਰਹਰਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਵਿਮੁਖੈਃ । ਵਿਸ਼ਾਖੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਸ਼ਿਵਿਸ਼ਦਕਰ੍ਪੂਰਸ਼ਕਲਾ ਵਿਪਞ੍ਚ੍ਯਾ ਗਾਯਨ੍ਤੀ ਵਿਵਿਧਮਪਦਾਨਂ ਪਸ਼ੁਪਤੇਃ ਤ੍ਵਯਾਰਬ੍ਧੇ ਵਕ੍ਤੁਂ ਚਲਿਤਸ਼ਿਰਸਾ ਸਾਧੁਵਚਨੇ । ਤਦੀਯੈਰ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯੈਰਪਲਪਿਤਤਨ੍ਤ੍ਰੀਕਲਰਵਾਂ ਨਿਜਾਂ ਵੀਣਾਂ ਵਾਣੀ ਨਿਚੁਲਯਤਿ ਚੋਲੇਨ ਨਿਭृਤਮ੍ ॥ ੬੬॥ ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਣਾ ਵਤ੍ਸਲਤਯਾ ਗਿਰੀਸ਼ੇਨੋਦਸ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰਧਰਪਾਨਾਕੁਲਤਯਾ । ਕਰਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਮੁਖਮੁਕੁਰਵृਨ੍ਤਂ ਗਿਰਿਸੁਤੇ ਕਥਙ੍ਕਾਰਂ ਬ੍ਰੂਮਸ੍ਤਵ ਚਿਬੁਕਮੌਪਮ੍ਯਰਹਿਤਮ੍ ॥ ੬੭॥ ਭੁਜਾਸ਼੍ਲੇषਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰਦਮਯਿਤੁਃ ਕਣ੍ਟਕਵਤੀ ਤਵ ਗ੍ਰੀਵਾ ਧਤ੍ਤੇ ਮੁਖਕਮਲਨਾਲਸ਼੍ਰਿਯਮਿਯਮ੍ । ਸ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਕਾਲਾਗੁਰੁਬਹੁਲਜਮ੍ਬਾਲਮਲਿਨਾ ਮृਣਾਲੀਲਾਲਿਤ੍ਯਮ੍ ਵਹਤਿ ਯਦਧੋ ਹਾਰਲਤਿਕਾ ॥ ੬੮॥ ਗਲੇ ਰੇਖਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਗਤਿਗਮਕਗੀਤੈਕਨਿਪੁਣੇ ਵਿਵਾਹਵ੍ਯਾਨਦ੍ਧਪ੍ਰਗੁਣਗੁਣਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਭੁਵਃ । ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਵਿਧਮਧੁਰਰਾਗਾਕਰਭੁਵਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਨਿਯਮਸੀਮਾਨ ਇਵ ਤੇ ॥ ੬੯॥ ਮृਣਾਲੀਮृਦ੍ਵੀਨਾਂ ਤਵ ਭੁਜਲਤਾਨਾਂ ਚਤਸृਣਾਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਸਰਸਿਜਭਵਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਵਦਨੈਃ । ਨਖੇਭ੍ਯਃ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਮਥਨਾਦਨ੍ਧਕਰਿਪੋ- ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ੀਰ੍षਾਣਾਂ ਸਮਮਭਯਹਸ੍ਤਾਰ੍ਪਣਧਿਯਾ ॥ ੭੦॥ ਨਖਾਨਾਮੁਦ੍ਦ੍ਯੋਤੈਰ੍ਨਵਨਲਿਨਰਾਗਂ ਵਿਹਸਤਾਂ ਕਰਾਣਾਂ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਕਥਯ ਕਥਯਾਮਃ ਕਥਮੁਮੇ । ਕਯਾਚਿਦ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਯਂ ਭਜਤੁ ਕਲਯਾ ਹਨ੍ਤ ਕਮਲਂ ਯਦਿ ਕ੍ਰੀਡਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮੀਚਰਣਤਲਲਾਕ੍षਾਰੁਣਦਲਮ੍ ॥ ੭੧॥ ਤਵੇਦਂ ਨਃ ਖੇਦਂ ਹਰਤੁ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਨੁਤਮੁਖਮ੍ । ਯਦਾਲੋਕ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕਾਕੁਲਿਤਹृਦਯੋ ਹਾਸਜਨਕਃ ਸ੍ਵਕੁਮ੍ਭੌ ਹੇਰਮ੍ਬਃ ਪਰਿਮृਸ਼ਤਿ ਹਸ੍ਤੇਨ ਝਡਿਤਿ ॥ ੭੨॥ ਅਮੂ ਤੇ ਵਕ੍षੋਜਾਵਮृਤਰਸਮਾਣਿਕ੍ਯਕੁਤੁਪੌ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨਗਪਤਿਪਤਾਕੇ ਮਨਸਿ ਨਃ । ਪਿਬਨ੍ਤੌ ਤੌ ਯਸ੍ਮਾਦਵਿਦਿਤਵਧੂਸਙ੍ਗਰਸਿਕੌ ਕੁਮਾਰਾਵਦ੍ਯਾਪਿ ਦ੍ਵਿਰਦਵਦਨਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦਲਨੌ ॥ ੭੩॥ ਵਹਤ੍ਯਮ੍ਬ ਸ੍ਤਮ੍ਬੇਰਮਦਨੁਜਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਃ ਸਮਾਰਬ੍ਧਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਭਿਰਮਲਾਂ ਹਾਰਲਤਿਕਾਮ੍ । ਕੁਚਾਭੋਗੋ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਰੁਚਿਭਿਰਨ੍ਤਃ ਸ਼ਬਲਿਤਾਂ ਪ੍ਰਤਾਪਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਪੁਰਦਮਯਿਤੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਮਿਵ ਤੇ ॥ ੭੪॥ ਤਵ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯੇ ਧਰਣਿਧਰਕਨ੍ਯੇ ਹृਦਯਤਃ ਪਯਃਪਾਰਾਵਾਰਃ ਪਰਿਵਹਤਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਮਿਵ । ਦਯਾਵਤ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਰਵਿਡਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਤਵ ਯਤ੍ ਕਵੀਨਾਂ ਪ੍ਰੌਢਾਨਾਮਜਨਿ ਕਮਨੀਯਃ ਕਵਯਿਤਾ ॥ ੭੫॥ ਹਰਕ੍ਰੋਧਜ੍ਵਾਲਾਵਲਿਭਿਰਵਲੀਢੇਨ ਵਪੁषਾ ਗਭੀਰੇ ਤੇ ਨਾਭੀਸਰਸਿ ਕृਤਸਙ੍ਗੋ ਮਨਸਿਜਃ । ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਸ੍ਮਾਦਚਲਤਨਯੇ ਧੂਮਲਤਿਕਾ ਜਨਸ੍ਤਾਂ ਜਾਨੀਤੇ ਤਵ ਜਨਨਿ ਰੋਮਾਵਲਿਰਿਤਿ ॥ ੭੬॥ ਯਦੇਤਤ੍ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਤਨੁਤਰਤਰਙ੍ਗਾਕृਤਿ ਸ਼ਿਵੇ ਕृਸ਼ੇ ਮਧ੍ਯੇ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜਨਨਿ ਤਵ ਯਦ੍ਭਾਤਿ ਸੁਧਿਯਾਮ੍ । ਵਿਮਰ੍ਦਾਦਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਕੁਚਕਲਸ਼ਯੋਰਨ੍ਤਰਗਤਂ ਤਨੂਭੂਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਦਿਵ ਨਾਭਿਂ ਕੁਹਰਿਣੀਮ੍ ॥ ੭੭॥ ਸ੍ਥਿਰੋ ਗਙ੍ਗਾਵਰ੍ਤਃ ਸ੍ਤਨਮੁਕੁਲਰੋਮਾਵਲਿਲਤਾ- ਕਲਾਵਾਲਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਕੁਸੁਮਸ਼ਰਤੇਜੋਹੁਤਭੁਜਃ । ਰਤੇਰ੍ਲੀਲਾਗਾਰਂ ਕਿਮਪਿ ਤਵ ਨਾਭਿਰ੍ਗਿਰਿਸੁਤੇ ਬਿਲਦ੍ਵਾਰਂ ਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ਗਿਰਿਸ਼ਨਯਨਾਨਾਂ ਵਿਜਯਤੇ ॥ ੭੮॥ ਨਿਸਰ੍ਗਕ੍षੀਣਸ੍ਯ ਸ੍ਤਨਤਟਭਰੇਣ ਕ੍ਲਮਜੁषੋ ਨਮਨ੍ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਨਾਰੀਤਿਲਕ ਸ਼ਨਕੈਸ੍ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਤ ਇਵ । ਚਿਰਂ ਤੇ ਮਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰੁਟਿਤਤਟਿਨੀਤੀਰਤਰੁਣਾ ਸਮਾਵਸ੍ਥਾਸ੍ਥੇਮ੍ਨੋ ਭਵਤੁ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸ਼ੈਲਤਨਯੇ ॥ ੭੯॥ ਕੁਚੌ ਸਦ੍ਯਃਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤ੍ਤਟਘਟਿਤਕੂਰ੍ਪਾਸਭਿਦੁਰੌ ਕषਨ੍ਤੌ ਦੋਰ੍ਮੂਲੇ ਕਨਕਕਲਸ਼ਾਭੌ ਕਲਯਤਾ । ਤਵ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਭਙ੍ਗਾਦਲਮਿਤਿ ਵਲਗ੍ਨਂ ਤਨੁਭੁਵਾ ਤ੍ਰਿਧਾ ਨਦ੍ਧਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਰਿਵਲਿ ਲਵਲੀਵਲ੍ਲਿਭਿਰਿਵ ॥ ੮੦॥ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕ੍षਿਤਿਧਰਪਤਿਃ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਨਿਜਾ- ਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬਾਦਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯਿ ਹਰਣਰੂਪੇਣ ਨਿਦਧੇ । ਅਤਸ੍ਤੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਗੁਰੁਰਯਮਸ਼ੇषਾਂ ਵਸੁਮਤੀਂ ਨਿਤਮ੍ਬਪ੍ਰਾਗ੍ਭਾਰਃ ਸ੍ਥਗਯਤਿ ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਨਯਤਿ ਚ ॥ ੮੧॥ ਕਰੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਡਾਨ੍ ਕਨਕਕਦਲੀਕਾਣ੍ਡਪਟਲੀ- ਮੁਭਾਭ੍ਯਾਮੂਰੁਭ੍ਯਾਮੁਭਯਮਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਭਵਤੀ । ਸੁਵृਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਣਤਿਕਠਿਨਾਭ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਸੁਤੇ ਵਿਜਿਗ੍ਯੇ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਵਿਬੁਧਕਰਿਕੁਮ੍ਭਦ੍ਵਯਮਸਿ ॥ ੮੨॥ ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ਼ਰਗਰ੍ਭੌ ਗਿਰਿਸੁਤੇ ਨਿषਙ੍ਗੌ ਜਙ੍ਘੇ ਤੇ ਵਿषਮਵਿਸ਼ਿਖੋ ਬਾਢਮਕृਤ । ਯਦਗ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਸ਼ਸ਼ਰਫਲਾਃ ਪਾਦਯੁਗਲੀ- ਨਖਾਗ੍ਰਚ੍ਛਦ੍ਮਾਨਃ ਸੁਰਮਕੁਟਸ਼ਾਣੈਕਨਿਸ਼ਿਤਾਃ ॥ ੮੩॥ ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨੋ ਦਧਤਿ ਤਵ ਯੌ ਸ਼ੇਖਰਤਯਾ ਮਮਾਪ੍ਯੇਤੌ ਮਾਤਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦਯਯਾ ਧੇਹਿ ਚਰਣੌ । ਯਯੋਃ ਪਾਦ੍ਯਂ ਪਾਥਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਜਟਾਜੂਟਤਟਿਨੀ ਯਯੋਰ੍ਲਾਕ੍षਾਲਕ੍ष੍ਮੀਰਰੁਣਹਰਿਚੂਡਾਮਣਿਰੁਚਿਃ ॥ ੮੪॥ ਸ੍ਤਵਾਸ੍ਮੈ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਯ ਸ੍ਫੁਟਰੁਚਿਰਸਾਲਕ੍ਤਕਵਤੇ । ਅਸੂਯਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਦਭਿਹਨਨਾਯ ਸ੍ਪृਹਯਤੇ ਪਸ਼ੂਨਾਮੀਸ਼ਾਨਃ ਪ੍ਰਮਦਵਨਕਙ੍ਕੇਲਿਤਰਵੇ ॥ ੮੫॥ ਮृषਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਸ੍ਖਲਨਮਥ ਵੈਲਕ੍ष੍ਯਨਮਿਤਂ ਲਲਾਟੇ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਚਰਣਕਮਲੇ ਤਾਡਯਤਿ ਤੇ । ਚਿਰਾਦਨ੍ਤਃਸ਼ਲ੍ਯਂ ਦਹਨਕृਤਮੁਨ੍ਮੂਲਿਤਵਤਾ ਤੁਲਾਕੋਟਿਕ੍ਵਾਣੈਃ ਕਿਲਿਕਿਲਿਤਮੀਸ਼ਾਨਰਿਪੁਣਾ ॥ ੮੬॥ ਹਿਮਾਨੀਹਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਹਿਮਗਿਰਿਨਿਵਾਸੈਕਚਤੁਰੌ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਣਂ ਨਿਸ਼ਿ ਚਰਮਭਾਗੇ ਚ ਵਿਸ਼ਦੌ । ਵਰਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਤਿਸृਜਨ੍ਤੌ ਸਮਯਿਨਾਂ ਸਰੋਜਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੌ ਜਨਨਿ ਜਯਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਿਹ ਕਿਮ੍ ॥ ੮੭॥ ਪਦਂ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਪਦਮਪਦਂ ਦੇਵਿ ਵਿਪਦਾਂ ਕਥਂ ਨੀਤਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਕਠਿਨਕਮਠੀਕਰ੍ਪਰਤੁਲਾਮ੍ । ਕਥਂ ਵਾ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮੁਪਯਮਨਕਾਲੇ ਪੁਰਭਿਦਾ ਯਦਾਦਾਯ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦृषਦਿ ਦਯਮਾਨੇਨ ਮਨਸਾ ॥ ੮੮॥ ਨਖੈਰ੍ਨਾਕਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਰਕਮਲਸਂਕੋਚਸ਼ਸ਼ਿਭਿ- ਸ੍ਤਰੂਣਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਹਸਤ ਇਵ ਤੇ ਚਣ੍ਡਿ ਚਰਣੌ । ਫਲਾਨਿ ਸ੍ਵਃਸ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਕਿਸਲਯਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਦਦਤਾਂ ਦਰਿਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਭਦ੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਨਿਸ਼ਮਹ੍ਨਾਯ ਦਦਤੌ ॥ ੮੯॥ ਦਦਾਨੇ ਦੀਨੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮਨਿਸ਼ਮਾਸ਼ਾਨੁਸਦृਸ਼ੀ- ਤਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਤਬਕਸੁਭਗੇ ਯਾਤੁ ਚਰਣੇ ਨਿਮਜ੍ਜਨ੍ਮਜ੍ਜੀਵਃ ਕਰਣਚਰਣਃ षਟ੍ਚਰਣਤਾਮ੍ ॥ ੯੦॥ ਪਦਨ੍ਯਾਸਕ੍ਰੀਡਾਪਰਿਚਯਮਿਵਾਰਬ੍ਧੁਮਨਸਃ ਸ੍ਖਲਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਖੇਲਂ ਭਵਨਕਲਹਂਸਾ ਨ ਜਹਤਿ । ਅਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿਕ੍षਾਂ ਸੁਭਗਮਣਿਮਞ੍ਜੀਰਰਣਿਤ- ਚ੍ਛਲਾਦਾਚਕ੍षਾਣਂ ਚਰਣਕਮਲਂ ਚਾਰੁਚਰਿਤੇ ॥ ੯੧॥ ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਮਞ੍ਚਤ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਹਰਿਰੁਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਭृਤਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਚ੍ਛਾਯਾਘਟਿਤਕਪਟਪ੍ਰਚ੍ਛਦਪਟਃ । ਤ੍ਵਦੀਯਾਨਾਂ ਭਾਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਫਲਨਰਾਗਾਰੁਣਤਯਾ ਸ਼ਰੀਰੀ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰੋ ਰਸ ਇਵ ਦृਸ਼ਾਂ ਦੋਗ੍ਧਿ ਕੁਤੁਕਮ੍ ॥ ੯੨॥ ਅਰਾਲਾ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਰਲਾ ਮਨ੍ਦਹਸਿਤੇ ਸ਼ਿਰੀषਾਭਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦृषਦੁਪਲਸ਼ੋਭਾ ਕੁਚਤਟੇ । ਭृਸ਼ਂ ਤਨ੍ਵੀ ਮਧ੍ਯੇ ਪृਥੁਰੁਰਸਿਜਾਰੋਹਵਿषਯੇ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਜਯਤਿ ਕਰੁਣਾ ਕਾਚਿਦਰੁਣਾ ॥ ੯੩॥ ਕਲਙ੍ਕਃ ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਰਜਨਿਕਰਬਿਮ੍ਬਂ ਜਲਮਯਂ ਕਲਾਭਿਃ ਕਰ੍ਪੂਰੈਰ੍ਮਰਕਤਕਰਣ੍ਡਂ ਨਿਬਿਡਿਤਮ੍ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭੋਗੇਨ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮਿਦਂ ਰਿਕ੍ਤਕੁਹਰਂ ਵਿਧਿਰ੍ਭੂਯੋ ਭੂਯੋ ਨਿਬਿਡਯਤਿ ਨੂਨਂ ਤਵ ਕृਤੇ ॥ ੯੪॥ ਪੁਰਾਰਾਤੇਰਨ੍ਤਃਪੁਰਮਸਿ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਯੋਃ ਸਪਰ੍ਯਾਮਰ੍ਯਾਦਾ ਤਰਲਕਰਣਾਨਾਮਸੁਲਭਾ । ਤਥਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਨੀਤਾਃ ਸ਼ਤਮਖਮੁਖਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਤੁਲਾਂ ਤਵ ਦ੍ਵਾਰੋਪਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਿਭਿਰਣਿਮਾਦ੍ਯਾਭਿਰਮਰਾਃ ॥ ੯੫॥ ਕਲਤ੍ਰਂ ਵੈਧਾਤ੍ਰਂ ਕਤਿਕਤਿ ਭਜਨ੍ਤੇ ਨ ਕਵਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕੋ ਵਾ ਨ ਭਵਤਿ ਪਤਿਃ ਕੈਰਪਿ ਧਨੈਃ । ਮਹਾਦੇਵਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਵ ਸਤਿ ਸਤੀਨਾਮਚਰਮੇ ਕੁਚਾਭ੍ਯਾਮਾਸਙ੍ਗਃ ਕੁਰਵਕਤਰੋਰਪ੍ਯਸੁਲਭਃ ॥ ੯੬॥ ਗਿਰਾਮਾਹੁਰ੍ਦੇਵੀਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਗृਹਿਣੀਮਾਗਮਵਿਦੋ ਹਰੇਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਪਦ੍ਮਾਂ ਹਰਸਹਚਰੀਮਦ੍ਰਿਤਨਯਾਮ੍ । ਤੁਰੀਯਾ ਕਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਦੁਰਧਿਗਮਨਿਃਸੀਮਮਹਿਮਾ ਮਹਾਮਾਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭ੍ਰਮਯਸਿ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਮਹਿषਿ ॥ ੯੭॥ ਕਦਾ ਕਾਲੇ ਮਾਤਃ ਕਥਯ ਕਲਿਤਾਲਕ੍ਤਕਰਸਂ ਪਿਬੇਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਤਵ ਚਰਣਨਿਰ੍ਣੇਜਨਜਲਮ੍ । ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਮੂਕਾਨਾਮਪਿ ਚ ਕਵਿਤਾਕਾਰਣਤਯਾ ਕਦਾ ਧਤ੍ਤੇ ਵਾਣੀਮੁਖਕਮਲਤਾਮ੍ਬੂਲਰਸਤਾਮ੍ ॥ ੯੮॥ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਧਿਹਰਿਸਪਤ੍ਨੋ ਵਿਹਰਤੇ ਰਤੇਃ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਥਿਲਯਤਿ ਰਮ੍ਯੇਣ ਵਪੁषਾ । ਚਿਰਂ ਜੀਵਨ੍ਨੇਵ ਕ੍षਪਿਤਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਵ੍ਯਤਿਕਰਃ ਪਰਾਨਨ੍ਦਾਭਿਖ੍ਯਮ੍ ਰਸਯਤਿ ਰਸਂ ਤ੍ਵਦ੍ਭਜਨਵਾਨ੍ ॥ ੯੯॥ ਪ੍ਰਦੀਪਜ੍ਵਾਲਾਭਿਰ੍ਦਿਵਸਕਰਨੀਰਾਜਨਵਿਧਿਃ ਸੁਧਾਸੂਤੇਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਪਲਜਲਲਵੈਰਰ੍ਘ੍ਯਰਚਨਾ । ਸ੍ਵਕੀਯੈਰਮ੍ਭੋਭਿਃ ਸਲਿਲਨਿਧਿਸੌਹਿਤ੍ਯਕਰਣਂ ਤ੍ਵਦੀਯਾਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਸ੍ਤਵ ਜਨਨਿ ਵਾਚਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਰਿਯਮ੍ ॥ ੧੦੦॥ ॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਮਹਂਸਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਗੋਵਿਨ੍ਦਭਗਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯਪਾਦਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਭਗਵਤਃ ਕृਤੌ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ॥ ॥ ੴ ਤਤ੍ਸਤ੍ ॥ (ਅਨੁਬਨ੍ਧਃ ਸਮਾਨੀਤਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਮਣਿਮੁਕੁਰਤਾਮਮ੍ਬਰਮਣਿ- ਰ੍ਭਯਾਦਾਸ੍ਯਾਦਨ੍ਤਃਸ੍ਤਿਮਿਤਕਿਰਣਸ਼੍ਰੇਣਿਮਸृਣਃ । ( ਦਧਾਤਿ ਤ੍ਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂਪ੍ਰਤਿਫਲਨਮਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਕਚਂ ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਨਿਜਹृਦਯਪਙ੍ਕੇਰੁਹਮਿਵ ॥ ੧੦੧॥ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤਨਭਰਮੁਰਸ਼੍ਚਾਰੁ ਹਸਿਤਂ ਕਟਾਕ੍षੇ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਃ ਕਤਿਚਨ ਕਦਮ੍ਬਦ੍ਯੁਤਿ ਵਪੁਃ । ਹਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਮਨਸਿ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਵਿਮਲਾਃ ਭਵਤ੍ਯਾ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾਃ ਪਰਿਣਤਿਰਮੀषਾਮਿਯਮੁਮੇ ॥ ੧੦੨॥ ਨਿਧੇ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਮੇਰੇ ਨਿਰਵਧਿਗੁਣੇ ਨੀਤਿਨਿਪੁਣੇ ਨਿਰਾਘਾਤਜ੍ਞਾਨੇ ਨਿਯਮਪਰਚਿਤ੍ਤੈਕਨਿਲਯੇ । ਨਿਯਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇ ਨਿਖਿਲਨਿਗਮਾਨ੍ਤਸ੍ਤੁਤਿਪਦੇ ਨਿਰਾਤਙ੍ਕੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਨਿਗਮਯ ਮਮਾਪਿ ਸ੍ਤੁਤਿਮਿਮਾਮ੍ ॥ ੧੦੩॥
śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavituṃ na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi | atastvāmārādhyāṃ hariharaviriñcādibhirapi praṇantuṃ stotuṃ vā kathamakṛtapuṇyaḥ prabhavati || 1|| tanīyāṃsaṃ pāṃsuṃ tava caraṇapaṅkeruhabhavaṃ viriñcissañcinvan viracayati lokānavikalam | vahatyenaṃ śauriḥ kathamapi sahasreṇa śirasāṃ harassaṃkṣudyainaṃ bhajati bhasitoddhūlanavidhim || 2|| avidyānāmanta-stimira-mihiradvīpanagarī jaḍānāṃ caitanya-stabaka-makaranda-srutijharī | daridrāṇāṃ cintāmaṇiguṇanikā janmajaladhau nimagnānāṃ daṃṣṭrā muraripu-varāhasya bhavati || 3|| tvadanyaḥ pāṇibhyāmabhayavarado daivatagaṇaḥ tvamekā naivāsi prakaṭitavarābhītyabhinayā | bhayāt trātuṃ dātuṃ phalamapi ca vāñchāsamadhikaṃ śaraṇye lokānāṃ tava hi caraṇāveva nipuṇau || 4|| haristvāmārādhya praṇatajanasaubhāgyajananīṃ purā nārī bhūtvā puraripumapi kṣobhamanayat | smaro'pi tvāṃ natvā ratinayanalehyena vapuṣā munīnāmapyantaḥ prabhavati hi mohāya mahatām || 5|| dhanuḥ pauṣpaṃ maurvī madhukaramayī pañca viśikhāḥ vasantaḥ sāmanto malayamarudāyodhanarathaḥ | tathāpyekaḥ sarvaṃ himagirisute kāmapi kṛpām apāṅgātte labdhvā jagadida-manaṅgo vijayate || 6|| kvaṇatkāñcīdāmā karikalabhakumbhastananatā parikṣīṇā madhye pariṇataśaraccandravadanā | dhanurbāṇān pāśaṃ sṛṇimapi dadhānā karatalaiḥ purastādāstāṃ naḥ puramathiturāhopuruṣikā || 7|| sudhāsindhormadhye suraviṭapivāṭīparivṛte maṇidvīpe nīpopavanavati cintāmaṇigṛhe | śivākāre mañce paramaśivaparyaṅkanilayāṃ bhajanti tvāṃ dhanyāḥ katicana cidānandalaharīm || 8|| mahīṃ mūlādhāre kamapi maṇipūre hutavahaṃ sthitaṃ svādhiṣṭhāne hṛdi marutamākāśamupari | mano'pi bhrūmadhye sakalamapi bhitvā kulapathaṃ sahasrāre padme saha rahasi patyā viharase || 9|| sudhādhārāsāraiścaraṇayugalāntarvigalitaiḥ prapañcaṃ siñcantī punarapi rasāmnāyamahasaḥ | avāpya svāṃ bhūmiṃ bhujaganibhamadhyuṣṭavalayaṃ svamātmānaṃ kṛtvā svapiṣi kulakuṇḍe kuhariṇi || 10|| caturbhiḥ śrīkaṇṭhaiḥ śivayuvatibhiḥ pañcabhirapi prabhinnābhiḥ śambhornavabhirapi mūlaprakṛtibhiḥ | catuścatvāriṃśadvasudalakalāśratrivalaya- (trayaścatvāri) trirekhābhiḥ sārdhaṃ tava śaraṇakoṇāḥ pariṇatāḥ || 11|| (caraṇakoṇāḥ, bhavanakiṇāḥ) tvadīyaṃ saundaryaṃ tuhinagirikanye tulayituṃ kavīndrāḥ kalpante kathamapi viriñciprabhṛtayaḥ | tapobhirduṣprāpāmapi giriśasāyujyapadavīm || 12|| naraṃ varṣīyāṃsaṃ nayanavirasaṃ narmasu jaḍaṃ tavāpāṅgāloke patitamanudhāvanti śataśaḥ | galadveṇībandhāḥ kucakalaśavisrastasicayā haṭhāt truṭyatkāñcyo vigalitadukūlā yuvatayaḥ || 13|| kṣitau ṣaṭpañcāśad dvisamadhikapañcāśadudake hutāśe dvāṣaṣṭiścaturadhikapañcāśadanile | divi dviṣṣaṭtriṃśanmanasi ca catuṣṣaṣṭiriti ye mayūkhāsteṣāmapyupari tava pādāmbujayugam || 14|| śarajjyotsnāśuddhāṃ śaśiyutajaṭājūṭamakuṭāṃ varatrāsatrāṇasphaṭikaghaṭikāpustakakarām | sakṛnna tvā natvā kathamiva satāṃ saṃnnidadhate madhukṣīradrākṣāmadhurimadhurīṇāḥ bhaṇitayaḥ || 15|| kavīndrāṇāṃ cetaḥkamalavanabālātaparuciṃ bhajante ye santaḥ katicidaruṇāmeva bhavatīm | viriñcipreyasyāstaruṇataraśṛṅgāralaharī- gabhīrābhirvāgbhirvidadhati satāṃ rañjanamamī || 16|| savitrībhirvācāṃ śaśimaṇiśilābhaṅgarucibhiḥ vaśinyādyābhistvāṃ saha janani saṃcintayati yaḥ | sa kartā kāvyānāṃ bhavati mahatāṃ bhaṅgirucibhiḥ vacobhirvāgdevīvadanakamalāmodamadhuraiḥ || 17|| tanucchāyābhiste taruṇataraṇiśrīsaraṇibhiḥ divaṃ sarvāmurvīmaruṇimani magnāṃ smarati yaḥ | bhavantyasya trasyadvanahariṇaśālīnanayanāḥ sahorvaśyā vaśyāḥ kati kati na gīrvāṇagaṇikāḥ || 18|| mukhaṃ binduṃ kṛtvā kucayugamadhastasya tadadho harārdhaṃ dhyāyedyo haramahiṣi te manmathakalām | sa sadyaḥ saṃkṣobhaṃ nayati vanitā ityatilaghu trilokīmapyāśu bhramayati ravīndustanayugām || 19|| kirantīmaṅgebhyaḥ kiraṇanikurambāmṛtarasaṃ hṛdi tvāmādhatte himakaraśilāmūrtimiva yaḥ | sa sarpāṇāṃ darpaṃ śamayati śakuntādhipa iva jvarapluṣṭān dṛṣṭyā sukhayati sudhādhārasirayā || 20|| taṭillekhātanvīṃ tapanaśaśivaiśvānaramayīṃ niṣaṇṇāṃ ṣaṇṇāmapyupari kamalānāṃ tava kalām | mahāpadmāṭavyāṃ mṛditamalamāyena manasā mahāntaḥ paśyanto dadhati paramāhlādalaharīm || 21|| bhavāni tvaṃ dāse mayi vitara dṛṣṭiṃ sakaruṇā- miti stotuṃ vāñchan kathayati bhavāni tvamiti yaḥ | tadaiva tvaṃ tasmai diśasi nijasāyujyapadavīṃ mukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām || 22|| tvayā hṛtvā vāmaṃ vapuraparitṛptena manasā śarīrārdhaṃ śambhoraparamapi śaṅke hṛtamabhūt | yadetattvadrūpaṃ sakalamaruṇābhaṃ trinayanaṃ kucābhyāmānamraṃ kuṭilaśaśicūḍālamakuṭam || 23|| jagatsūte dhātā hariravati rudraḥ kṣapayate tiraskurvannetatsvamapi vapurīśastirayati | sadāpūrvaḥ sarvaṃ tadidamanugṛhṇāti ca śiva- stavājñāmālambya kṣaṇacalitayorbhrūlatikayoḥ || 24|| trayāṇāṃ devānāṃ triguṇajanitānāṃ tava śive bhavet pūjā pūjā tava caraṇayoryā viracitā | tathā hi tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya nikaṭe sthitā hyete śaśvanmukulitakarottaṃsamakuṭāḥ || 25|| viriñciḥ pañcatvaṃ vrajati harirāpnoti viratiṃ vināśaṃ kīnāśo bhajati dhanado yāti nidhanam | vitandrī māhendrī vitatirapi saṃmīlitadṛśā mahāsaṃhāre'smin viharati sati tvatpatirasau || 26|| japo jalpaḥ śilpaṃ sakalamapi mudrāviracanā gatiḥ prādakṣiṇyakramaṇamaśanādyāhutividhiḥ | praṇāmassaṃveśassukhamakhilamātmārpaṇadṛśā saparyāparyāyastava bhavatu yanme vilasitam || 27|| sudhāmapyāsvādya pratibhayajarāmṛtyuhariṇīṃ vipadyante viśve vidhiśatamakhādyā diviṣadaḥ | karālaṃ yatkṣvelaṃ kabalitavataḥ kālakalanā na śambhostanmūlaṃ tava janani tāṭaṅkamahimā || 28|| kirīṭaṃ vairiñcaṃ parihara puraḥ kaiṭabhabhidaḥ kaṭhore koṭīre skhalasi jahi jambhārimukuṭam | praṇamreṣveteṣu prasabhamupayātasya bhavanaṃ bhavasyābhyutthāne tava parijanoktirvijayate || 29|| svadehodbhūtābhirghṛṇibhiraṇimādyābhirabhito niṣevye nitye tvāmahamiti sadā bhāvayati yaḥ | kimāścaryaṃ tasya trinayanasamṛddhiṃ tṛṇayato mahāsaṃvartāgnirviracayati nīrājanavidhim || 30|| catuṣṣaṣṭyā tantraiḥ sakalamatisaṃdhāya bhuvanaṃ sthitastattatsiddhiprasavaparatantraiḥ paśupatiḥ | punastvannirbandhādakhilapuruṣārthaikaghaṭanā- svatantraṃ te tantraṃ kṣititalamavātītaradidam || 31|| śivaḥ śaktiḥ kāmaḥ kṣitiratha raviḥ śītakiraṇaḥ smaro haṃsaḥ śakrastadanu ca parāmāraharayaḥ | amī hṛllekhābhistisṛbhiravasāneṣu ghaṭitā bhajante varṇāste tava janani nāmāvayavatām || 32|| smaraṃ yoniṃ lakṣmīṃ tritayamidamādau tava mano- rnidhāyaike nitye niravadhimahābhogarasikāḥ | bhajanti tvāṃ cintāmaṇigunanibaddhākṣavalayāḥ śivāgnau juhvantaḥ surabhighṛtadhārāhutiśataiḥ || 33|| śarīraṃ tvaṃ śambhoḥ śaśimihiravakṣoruhayugaṃ tavātmānaṃ manye bhagavati navātmānamanagham | ataśśeṣaśśeṣītyayamubhayasādhāraṇatayā sthitaḥ saṃbandho vāṃ samarasaparānandaparayoḥ || 34|| manastvaṃ vyoma tvaṃ marudasi marutsārathirasi tvamāpastvaṃ bhūmistvayi pariṇatāyāṃ na hi param | tvameva svātmānaṃ pariṇamayituṃ viśvavapuṣā cidānandākāraṃ śivayuvati bhāvena bibhṛṣe || 35|| tavājñācakrasthaṃ tapanaśaśikoṭidyutidharaṃ paraṃ śambhuṃ vande parimilitapārśvaṃ paracitā | yamārādhyan bhaktyā raviśaśiśucīnāmaviṣaye nirāloke'loke nivasati hi bhālokabhuvane || 36|| viśuddhau te śuddhasphaṭikaviśadaṃ vyomajanakaṃ śivaṃ seve devīmapi śivasamānavyavasitām | yayoḥ kāntyā yāntyāḥ śaśikiraṇasārūpyasaraṇe- vidhūtāntardhvāntā vilasati cakorīva jagatī || 37|| bhaje haṃsadvandvaṃ kimapi mahatāṃ mānasacaram | yadālāpādaṣṭādaśaguṇitavidyāpariṇati- ryadādatte doṣād guṇamakhilamadbhyaḥ paya iva || 38|| tava svādhiṣṭhāne hutavahamadhiṣṭhāya nirataṃ tamīḍe saṃvartaṃ janani mahatīṃ tāṃ ca samayām | yadāloke lokān dahati mahati krodhakalite dayārdrā yā dṛṣṭiḥ śiśiramupacāraṃ racayati || 39|| taṭittvantaṃ śaktyā timiraparipanthisphuraṇayā sphurannānāratnābharaṇapariṇaddhendradhanuṣam | tava śyāmaṃ meghaṃ kamapi maṇipūraikaśaraṇaṃ niṣeve varṣantaṃ haramihirataptaṃ tribhuvanam || 40|| tavādhāre mūle saha samayayā lāsyaparayā navātmānaṃ manye navarasamahātāṇḍavanaṭam | ubhābhyāmetābhyāmudayavidhimuddiśya dayayā sanāthābhyāṃ jajñe janakajananīmajjagadidam || 41|| saundaryalaharī gatairmāṇikyatvaṃ gaganamaṇibhiḥ sāndraghaṭitaṃ kirīṭaṃ te haimaṃ himagirisute kīrtayati yaḥ | sa nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ candraśakalaṃ dhanuḥ śaunāsīraṃ kimiti na nibadhnāti dhiṣaṇām || 42|| dhunotu dhvāntaṃ nastulitadalitendīvaravanaṃ ghanasnigdhaślakṣṇaṃ cikuranikurumbaṃ tava śive | yadīyaṃ saurabhyaṃ sahajamupalabdhuṃ sumanaso vasantyasmin manye valamathanavāṭīviṭapinām || 43|| tanotu kṣemaṃ nastava vadanasaundaryalaharī- parīvāhasrotaḥsaraṇiriva sīmantasaraṇiḥ | vahantī sindūraṃ prabalakabarībhāratimira- dviṣāṃ vṛndairbandīkṛtamiva navīnārkakiraṇam || 44|| arālaiḥ svābhāvyādalikalabhasaśrībhiralakaiḥ parītaṃ te vaktraṃ parihasati paṅkeruharucim | darasmere yasmin daśanarucikiñjalkarucire sugandhau mādyanti smaradahanacakṣurmadhulihaḥ || 45|| lalāṭaṃ lāvaṇyadyutivimalamābhāti tava ya- ddvitīyaṃ tanmanye {makuṭa}ghaṭitaṃ candraśakalam | viparyāsanyāsādubhayamapi saṃbhūya ca mithaḥ sudhālepasyūtiḥ pariṇamati rākāhimakaraḥ || 46|| bhruvau bhugne kiṃcidbhuvanabhayabhaṅgavyasanini tvadīye netrābhyāṃ madhukararucibhyāṃ dhṛtaguṇam | dhanurmanye savyetarakaragṛhītaṃ ratipateḥ prakoṣṭhe muṣṭau ca sthagayati nigūḍhāntaramume || 47|| ahaḥ sūte savyaṃ tava nayanamarkātmakatayā triyāmāṃ vāmaṃ te sṛjati rajanīnāyakatayā | tṛtīyā te dṛṣṭirdaradalitahemāmbujaruciḥ samādhatte saṃdhyāṃ divasaniśayorantaracarīm || 48|| viśālā kalyāṇī sphuṭarucirayodhyā kuvalayaiḥ kṛpādhārādhārā kimapi madhurābhogavatikā | avantī dṛṣṭiste bahunagaravistāravijayā dhruvaṃ tattannāmavyavaharaṇayogyā vijayate || 49|| kavīnāṃ saṃdarbhastabakamakarandaikarasikaṃ kaṭākṣavyākṣepabhramarakalabhau karṇayugalam | amuñcantau dṛṣṭvā tava navarasāsvādataralā- vasūyāsaṃsargādalikanayanaṃ kiṃcidaruṇam || 50|| śive śṛṅgārārdrā taditarajane kutsanaparā saroṣā gaṅgāyāṃ giriśacarite vismayavatī | (giriśanayane) harāhibhyo bhītā sarasiruhasaubhāgyajananī (jayinī) sakhīṣu smerā te mayi jananī dṛṣṭiḥ sakaruṇā || 51|| gate karṇābhyarṇaṃ garuta iva pakṣmāṇi dadhatī purāṃ bhettuścittapraśamarasavidrāvaṇaphale | ime netre gotrādharapatikulottaṃsakalike tavākarṇākṛṣṭasmaraśaravilāsaṃ kalayataḥ || 52|| vibhaktatraivarṇyaṃ vyatikaritalīlāñjanatayā vibhāti tvannetratritayamidamīśānadayite | punaḥ sraṣṭuṃ devān druhiṇaharirudrānuparatān rajaḥ sattvaṃ bibhrattama iti guṇānāṃ trayamiva || 53|| pavitrīkartuṃ naḥ paśupatiparādhīnahṛdaye dayāmitrairnetrairaruṇadhavalaśyāmarucibhiḥ | nadaḥ śoṇo gaṅgā tapanatanayeti dhruvamamuṃ trayāṇāṃ tīrthānāmupanayasi saṃbhedamanagham || 54|| nimeṣonmeṣābhyāṃ pralayamudayaṃ yāti jagatī tavetyāhuḥ santo dharaṇidhararājanyatanaye | tvadunmeṣājjātaṃ jagadidamaśeṣaṃ pralayataḥ paritrātuṃ śaṅke parihṛtanimeṣāstava dṛśaḥ || 55|| tavāparṇe karṇejapanayanapaiśunyacakitā nilīyante toye niyatamanimeṣāḥ śapharikāḥ | iyaṃ ca śrīrbaddhacchadapuṭakavāṭaṃ kuvalayam jahāti pratyūṣe niśi ca vighaṭayya praviśati || 56|| dṛśā drāghīyasyā daradalitanīlotpalarucā davīyāṃsaṃ dīnaṃ snapaya kṛpayā māmapi śive | anenāyaṃ dhanyo bhavati na ca te hāniriyatā vane vā harmye vā samakaranipāto himakaraḥ || 57|| na keṣāmādhatte kusumaśarakodaṇḍakutukam | tiraścīno yatra śravaṇapathamullaṅghya vilasa- nnapāṅgavyāsaṅgo diśati śarasaṃdhānadhiṣaṇām || 58|| sphuradgaṇḍābhogapratiphalitatāṭaṅkayugalaṃ catuścakraṃ manye tava mukhamidaṃ manmatharatham | yamāruhya druhyatyavanirathamarkenducaraṇaṃ mahāvīro māraḥ pramathapataye sajjitavate || 59|| sarasvatyāḥ sūktīramṛtalaharīkauśalaharīḥ pibantyāḥ śarvāṇi śravaṇaculukābhyāmaviralam | camatkāraślāghācalitaśirasaḥ kuṇḍalagaṇo jhaṇatkāraistāraiḥ prativacanamācaṣṭa iva te || 60|| asau nāsāvaṃśastuhinagirivaṃśadhvajapaṭi tvadīyo nedīyaḥ phalatu phalamasmākamucitam | vahannantarmuktāḥ śiśirataraniśvāsagalitaṃ samṛddhyā yattāsāṃ bahirapi ca muktāmaṇidharaḥ || 61|| prakṛtyā raktāyāstava sudati dantacchadaruceḥ pravakṣye sādṛśyaṃ janayatu phalaṃ vidrumalatā | na bimbaṃ tadbimbapratiphalanarāgādaruṇitaṃ tulāmadhyāroḍhuṃ kathamiva vilajjeta kalayā || 62|| smitajyotsnājālaṃ tava vadanacandrasya pibatāṃ cakorāṇāmāsīdatirasatayā cañcujaḍimā | ataste śītāṃśoramṛtalaharīmamlarucayaḥ pibanti svacchandaṃ niśi niśi bhṛśaṃ kāñjikadhiyā || 63|| aviśrāntaṃ patyurguṇagaṇakathāmreḍanajapā japāpuṣpacchāyā tava janani jihvā jayati sā | yadagrāsīnāyāḥ sphaṭikadṛṣadacchacchavimayī sarasvatyā mūrtiḥ pariṇamati māṇikyavapuṣā || 64|| raṇe jitvā daityānapahṛtaśirastraiḥ kavacibhir- nivṛttaiścaṇḍāṃśatripuraharanirmālyavimukhaiḥ | viśākhendropendraiḥ śaśiviśadakarpūraśakalā vipañcyā gāyantī vividhamapadānaṃ paśupateḥ tvayārabdhe vaktuṃ calitaśirasā sādhuvacane | tadīyairmādhuryairapalapitatantrīkalaravāṃ nijāṃ vīṇāṃ vāṇī niculayati colena nibhṛtam || 66|| karāgreṇa spṛṣṭaṃ tuhinagiriṇā vatsalatayā girīśenodastaṃ muhuradharapānākulatayā | karagrāhyaṃ śambhormukhamukuravṛntaṃ girisute kathaṅkāraṃ brūmastava cibukamaupamyarahitam || 67|| bhujāśleṣānnityaṃ puradamayituḥ kaṇṭakavatī tava grīvā dhatte mukhakamalanālaśriyamiyam | svataḥ śvetā kālāgurubahulajambālamalinā mṛṇālīlālityam vahati yadadho hāralatikā || 68|| gale rekhāstisro gatigamakagītaikanipuṇe vivāhavyānaddhapraguṇaguṇasaṃkhyāpratibhuvaḥ | virājante nānāvidhamadhurarāgākarabhuvāṃ trayāṇāṃ grāmāṇāṃ sthitiniyamasīmāna iva te || 69|| mṛṇālīmṛdvīnāṃ tava bhujalatānāṃ catasṛṇāṃ caturbhiḥ saundaryaṃ sarasijabhavaḥ stauti vadanaiḥ | nakhebhyaḥ santrasyan prathamamathanādandhakaripo- ścaturṇāṃ śīrṣāṇāṃ samamabhayahastārpaṇadhiyā || 70|| nakhānāmuddyotairnavanalinarāgaṃ vihasatāṃ karāṇāṃ te kāntiṃ kathaya kathayāmaḥ kathamume | kayācidvā sāmyaṃ bhajatu kalayā hanta kamalaṃ yadi krīḍallakṣmīcaraṇatalalākṣāruṇadalam || 71|| tavedaṃ naḥ khedaṃ haratu satataṃ prasnutamukham | yadālokyāśaṅkākulitahṛdayo hāsajanakaḥ svakumbhau herambaḥ parimṛśati hastena jhaḍiti || 72|| amū te vakṣojāvamṛtarasamāṇikyakutupau na saṃdehaspando nagapatipatāke manasi naḥ | pibantau tau yasmādaviditavadhūsaṅgarasikau kumārāvadyāpi dviradavadanakrauñcadalanau || 73|| vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakṛtibhiḥ samārabdhāṃ muktāmaṇibhiramalāṃ hāralatikām | kucābhogo bimbādhararucibhirantaḥ śabalitāṃ pratāpavyāmiśrāṃ puradamayituḥ kīrtimiva te || 74|| tava stanyaṃ manye dharaṇidharakanye hṛdayataḥ payaḥpārāvāraḥ parivahati sārasvatamiva | dayāvatyā dattaṃ draviḍaśiśurāsvādya tava yat kavīnāṃ prauḍhānāmajani kamanīyaḥ kavayitā || 75|| harakrodhajvālāvalibhiravalīḍhena vapuṣā gabhīre te nābhīsarasi kṛtasaṅgo manasijaḥ | samuttasthau tasmādacalatanaye dhūmalatikā janastāṃ jānīte tava janani romāvaliriti || 76|| yadetat kālindītanutarataraṅgākṛti śive kṛśe madhye kiṃcijjanani tava yadbhāti sudhiyām | vimardādanyo'nyaṃ kucakalaśayorantaragataṃ tanūbhūtaṃ vyoma praviśadiva nābhiṃ kuhariṇīm || 77|| sthiro gaṅgāvartaḥ stanamukularomāvalilatā- kalāvālaṃ kuṇḍaṃ kusumaśaratejohutabhujaḥ | raterlīlāgāraṃ kimapi tava nābhirgirisute biladvāraṃ siddhergiriśanayanānāṃ vijayate || 78|| nisargakṣīṇasya stanataṭabhareṇa klamajuṣo namanmūrternārītilaka śanakaistruṭyata iva | ciraṃ te madhyasya truṭitataṭinītīrataruṇā samāvasthāsthemno bhavatu kuśalaṃ śailatanaye || 79|| kucau sadyaḥsvidyattaṭaghaṭitakūrpāsabhidurau kaṣantau dormūle kanakakalaśābhau kalayatā | tava trātuṃ bhaṅgādalamiti valagnaṃ tanubhuvā tridhā naddhaṃ devi trivali lavalīvallibhiriva || 80|| gurutvaṃ vistāraṃ kṣitidharapatiḥ pārvati nijā- nnitambādācchidya tvayi haraṇarūpeṇa nidadhe | ataste vistīrṇo gururayamaśeṣāṃ vasumatīṃ nitambaprāgbhāraḥ sthagayati laghutvaṃ nayati ca || 81|| karīndrāṇāṃ śuṇḍān kanakakadalīkāṇḍapaṭalī- mubhābhyāmūrubhyāmubhayamapi nirjitya bhavatī | suvṛttābhyāṃ patyuḥ praṇatikaṭhinābhyāṃ girisute vijigye jānubhyāṃ vibudhakarikumbhadvayamasi || 82|| parājetuṃ rudraṃ dviguṇaśaragarbhau girisute niṣaṅgau jaṅghe te viṣamaviśikho bāḍhamakṛta | yadagre dṛśyante daśaśaraphalāḥ pādayugalī- nakhāgracchadmānaḥ suramakuṭaśāṇaikaniśitāḥ || 83|| śrutīnāṃ mūrdhāno dadhati tava yau śekharatayā mamāpyetau mātaḥ śirasi dayayā dhehi caraṇau | yayoḥ pādyaṃ pāthaḥ paśupatijaṭājūṭataṭinī yayorlākṣālakṣmīraruṇaharicūḍāmaṇiruciḥ || 84|| stavāsmai dvandvāya sphuṭarucirasālaktakavate | asūyatyatyantaṃ yadabhihananāya spṛhayate paśūnāmīśānaḥ pramadavanakaṅkelitarave || 85|| mṛṣā kṛtvā gotraskhalanamatha vailakṣyanamitaṃ lalāṭe bhartāraṃ caraṇakamale tāḍayati te | cirādantaḥśalyaṃ dahanakṛtamunmūlitavatā tulākoṭikvāṇaiḥ kilikilitamīśānaripuṇā || 86|| himānīhantavyaṃ himagirinivāsaikacaturau niśāyāṃ nidrāṇaṃ niśi caramabhāge ca viśadau | varaṃ lakṣmīpātraṃ śriyamatisṛjantau samayināṃ sarojaṃ tvatpādau janani jayataścitramiha kim || 87|| padaṃ te kīrtīnāṃ prapadamapadaṃ devi vipadāṃ kathaṃ nītaṃ sadbhiḥ kaṭhinakamaṭhīkarparatulām | kathaṃ vā bāhubhyāmupayamanakāle purabhidā yadādāya nyastaṃ dṛṣadi dayamānena manasā || 88|| nakhairnākastrīṇāṃ karakamalasaṃkocaśaśibhi- starūṇāṃ divyānāṃ hasata iva te caṇḍi caraṇau | phalāni svaḥsthebhyaḥ kisalayakarāgreṇa dadatāṃ daridrebhyo bhadrāṃ śriyamaniśamahnāya dadatau || 89|| dadāne dīnebhyaḥ śriyamaniśamāśānusadṛśī- tavāsmin mandārastabakasubhage yātu caraṇe nimajjanmajjīvaḥ karaṇacaraṇaḥ ṣaṭcaraṇatām || 90|| padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥ skhalantaste khelaṃ bhavanakalahaṃsā na jahati | atasteṣāṃ śikṣāṃ subhagamaṇimañjīraraṇita- cchalādācakṣāṇaṃ caraṇakamalaṃ cārucarite || 91|| gatāste mañcatvaṃ druhiṇaharirudreśvarabhṛtaḥ śivaḥ svacchacchāyāghaṭitakapaṭapracchadapaṭaḥ | tvadīyānāṃ bhāsāṃ pratiphalanarāgāruṇatayā śarīrī śṛṅgāro rasa iva dṛśāṃ dogdhi kutukam || 92|| arālā keśeṣu prakṛtisaralā mandahasite śirīṣābhā citte dṛṣadupalaśobhā kucataṭe | bhṛśaṃ tanvī madhye pṛthururasijārohaviṣaye jagattrātuṃ śambhorjayati karuṇā kācidaruṇā || 93|| kalaṅkaḥ kastūrī rajanikarabimbaṃ jalamayaṃ kalābhiḥ karpūrairmarakatakaraṇḍaṃ nibiḍitam | atastvadbhogena pratidinamidaṃ riktakuharaṃ vidhirbhūyo bhūyo nibiḍayati nūnaṃ tava kṛte || 94|| purārāterantaḥpuramasi tatastvaccaraṇayoḥ saparyāmaryādā taralakaraṇānāmasulabhā | tathā hyete nītāḥ śatamakhamukhāḥ siddhimatulāṃ tava dvāropāntasthitibhiraṇimādyābhiramarāḥ || 95|| kalatraṃ vaidhātraṃ katikati bhajante na kavayaḥ śriyo devyāḥ ko vā na bhavati patiḥ kairapi dhanaiḥ | mahādevaṃ hitvā tava sati satīnāmacarame kucābhyāmāsaṅgaḥ kuravakatarorapyasulabhaḥ || 96|| girāmāhurdevīṃ druhiṇagṛhiṇīmāgamavido hareḥ patnīṃ padmāṃ harasahacarīmadritanayām | turīyā kāpi tvaṃ duradhigamaniḥsīmamahimā mahāmāyā viśvaṃ bhramayasi parabrahmamahiṣi || 97|| kadā kāle mātaḥ kathaya kalitālaktakarasaṃ pibeyaṃ vidyārthī tava caraṇanirṇejanajalam | prakṛtyā mūkānāmapi ca kavitākāraṇatayā kadā dhatte vāṇīmukhakamalatāmbūlarasatām || 98|| sarasvatyā lakṣmyā vidhiharisapatno viharate rateḥ pātivratyaṃ śithilayati ramyeṇa vapuṣā | ciraṃ jīvanneva kṣapitapaśupāśavyatikaraḥ parānandābhikhyam rasayati rasaṃ tvadbhajanavān || 99|| pradīpajvālābhirdivasakaranīrājanavidhiḥ sudhāsūteścandropalajalalavairarghyaracanā | svakīyairambhobhiḥ salilanidhisauhityakaraṇaṃ tvadīyābhirvāgbhistava janani vācāṃ stutiriyam || 100|| || iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau saundaryalaharī sampūrṇā || || oṃ tatsat || (anubandhaḥ samānītaḥ padbhyāṃ maṇimukuratāmambaramaṇi- rbhayādāsyādantaḥstimitakiraṇaśreṇimasṛṇaḥ | ( dadhāti tvadvaktraṃpratiphalanamaśrāntavikacaṃ nirātaṅkaṃ candrānnijahṛdayapaṅkeruhamiva || 101|| samudbhūtasthūlastanabharamuraścāru hasitaṃ kaṭākṣe kandarpaḥ katicana kadambadyuti vapuḥ | harasya tvadbhrāntiṃ manasi janayanti sma vimalāḥ bhavatyā ye bhaktāḥ pariṇatiramīṣāmiyamume || 102|| nidhe nityasmere niravadhiguṇe nītinipuṇe nirāghātajñāne niyamaparacittaikanilaye | niyatyā nirmukte nikhilanigamāntastutipade nirātaṅke nitye nigamaya mamāpi stutimimām || 103||
ਅਰਥ:सौन्दर्यलहरी — "सौंदर्य की तरंगें" — दिव्य माता (देवी, त्रिपुरसुन्दरी) की लगभग सौ श्लोकों की स्तुति है, जो आदि शंकराचार्य की कृति मानी जाती है। प्रथम भाग आनन्दलहरी ("आनंद की तरंग", श्लोक १–४१) ब्रह्म के गतिशील रूप शक्ति, श्रीचक्र की उपासना व अंतर्ध्यान का वर्णन करता है; द्वितीय भाग सौन्दर्यलहरी (श्लोक ४२–१००, कुछ संस्करणों में तीन अधिक) देवी के नख-शिख सौंदर्य का भव्य वर्णन है। इसका प्रथम श्लोक ही यह परम सत्य घोषित करता है कि शिव शक्ति से युक्त होकर ही कार्य कर सकते हैं — शक्ति ही प्रभु का प्राण है — और प्रत्येक श्लोक अपना सर्वस्व देवी के चरणों में अर्पित करता है। शिखरिणी छंद में रचित यह एक साथ भक्ति-काव्य, तंत्र-ग्रंथ व श्रीविद्या परम्परा का सर्वप्रिय स्तोत्र है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
सौन्दर्यलहरी ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
The supreme hymn to the beauty and power of the Divine Mother — its recitation is held to bring Her grace in full: prosperity, eloquence, beauty, health and spiritual awakening.
Each of the verses is traditionally a mantra in itself, with an associated yantra and a specific fruit (phala) when recited with devotion.
Verses 1–41 (Ananda Lahari) support Sri Chakra worship and inner (kundalini) meditation; verses 42–100 cultivate love and surrender through contemplation of Her form.
Recited for the removal of obstacles and disease, for progeny and a happy married life, and for the awakening of wisdom and devotion.
Most powerful on Fridays, during Navaratri and on Pournami, before an image or the Sri Chakra of the Goddess.
सौन्दर्यलहरी ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Bathe and sit facing east or north before an image or Sri Chakra of the Divine Mother. Light a lamp and offer kumkum and red flowers, which are dear to Her. Recite the verses slowly and with devotion — the whole hymn takes about 30–40 minutes; a single verse may also be taken up with its yantra for a specific purpose under a guru’s guidance. Begin with a prayer to Shankaracharya and the Mother, and close by offering the recitation at Her feet.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ सौन्दर्यलहरी ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ