કર્મયોગ
Bhagavad Gita Chapter 3 in Gujarati
Karm Yog · Path of Selfless Service · 43 verses
🌐 Read in your language
Chapter Summary
The third chapter of the Bhagavad Gita is "Karma Yoga" or the "Path of Selfless Service". Here Lord Krishna emphasizes the importance of karma in life. He reveals that it is important for every human being to engage in some sort of activity in this material world. Further, he describes the kinds of actions that lead to bondage and the kinds that lead to liberation. Those persons who continue to perform their respective duties externally for the pleasure of the Supreme, without attachment to its rewards get liberation at the end.
🔊 Tap ▶ to recite a shloka — it reads the original Sanskrit aloud
અર્જુન ઉવાચ જ્યાયસી ચેત્કર્મણસ્તે મતા બુદ્ધિર્જનાર્દન। તત્કિં કર્મણિ ઘોરે માં નિયોજયસિ કેશવ॥
arjuna uvācha jyāyasī chet karmaṇas te matā buddhir janārdana tat kiṁ karmaṇi ghore māṁ niyojayasi keśhava
MeaningArjuna said: If Thou thinkest that knowledge is superior to action, O Krishna, why then, O Kesava, doest Thou ask me to engage in this terrible action?
વ્યામિશ્રેણેવ વાક્યેન બુદ્ધિં મોહયસીવ મે। તદેકં વદ નિશ્િચત્ય યેન શ્રેયોઽહમાપ્નુયામ્॥
vyāmiśhreṇeva vākyena buddhiṁ mohayasīva me tad ekaṁ vada niśhchitya yena śhreyo ’ham āpnuyām
MeaningWith this seemingly perplexing speech, you seem to be confusing my understanding; therefore, tell me one certain way by which I may attain bliss.
શ્રી ભગવાનુવાચ લોકેઽસ્મિન્દ્વિવિધા નિષ્ઠા પુરા પ્રોક્તા મયાનઘ। જ્ઞાનયોગેન સાંખ્યાનાં કર્મયોગેન યોગિનામ્॥
śhrī bhagavān uvācha loke’smin dvi-vidhā niṣhṭhā purā proktā mayānagha jñāna-yogena sāṅkhyānāṁ karma-yogena yoginām
MeaningThe Blessed Lord said, "In this world, there is a twofold path, as I said before, O sinless one: the path of knowledge of the Sankhyas and the path of action of the Yogins."
ન કર્મણામનારમ્ભાન્નૈષ્કર્મ્યં પુરુષોઽશ્નુતે। ન ચ સંન્યસનાદેવ સિદ્ધિં સમધિગચ્છતિ॥
na karmaṇām anārambhān naiṣhkarmyaṁ puruṣho ’śhnute na cha sannyasanād eva siddhiṁ samadhigachchhati
MeaningMan does not reach actionlessness by not performing actions; nor does he attain perfection by mere renunciation.
ન હિ કશ્િચત્ક્ષણમપિ જાતુ તિષ્ઠત્યકર્મકૃત્। કાર્યતે હ્યવશઃ કર્મ સર્વઃ પ્રકૃતિજૈર્ગુણૈઃ॥
na hi kaśhchit kṣhaṇam api jātu tiṣhṭhatyakarma-kṛit kāryate hyavaśhaḥ karma sarvaḥ prakṛiti-jair guṇaiḥ
MeaningVerily, no one can remain for even a moment without performing action; for everyone is made to act helplessly, indeed, by the qualities born of Nature.
કર્મેન્દ્રિયાણિ સંયમ્ય ય આસ્તે મનસા સ્મરન્। ઇન્દ્રિયાર્થાન્વિમૂઢાત્મા મિથ્યાચારઃ સ ઉચ્યતે॥
karmendriyāṇi sanyamya ya āste manasā smaran indriyārthān vimūḍhātmā mithyāchāraḥ sa uchyate
MeaningHe who, restraining the organs of action, sits thinking of the sense-objects in his mind, he of deluded understanding is called a hypocrite.
યસ્ત્વિન્દ્રિયાણિ મનસા નિયમ્યારભતેઽર્જુન। કર્મેન્દ્રિયૈઃ કર્મયોગમસક્તઃ સ વિશિષ્યતે॥
yas tvindriyāṇi manasā niyamyārabhate ’rjuna karmendriyaiḥ karma-yogam asaktaḥ sa viśhiṣhyate
MeaningBut whoever, controlling the senses by the mind, O Arjuna, engages himself in Karma Yoga with the organs of action, without attachment, he excels.
નિયતં કુરુ કર્મ ત્વં કર્મ જ્યાયો હ્યકર્મણઃ। શરીરયાત્રાપિ ચ તે ન પ્રસિદ્ધ્યેદકર્મણઃ॥
niyataṁ kuru karma tvaṁ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ śharīra-yātrāpi cha te na prasiddhyed akarmaṇaḥ
MeaningPerform your bounden duty, for action is superior to inaction, and even the maintenance of the body would not be possible for you through inaction.
યજ્ઞાર્થાત્કર્મણોઽન્યત્ર લોકોઽયં કર્મબન્ધનઃ। તદર્થં કર્મ કૌન્તેય મુક્તસંગઃ સમાચર॥
yajñārthāt karmaṇo ’nyatra loko ’yaṁ karma-bandhanaḥ tad-arthaṁ karma kaunteya mukta-saṅgaḥ samāchara
MeaningThe world is bound by actions other than those performed for the sake of sacrifice; do thou, therefore, O son of Kunti (Arjuna), perform actions for that sake alone, free from attachment.
સહયજ્ઞાઃ પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા પુરોવાચ પ્રજાપતિઃ। અનેન પ્રસવિષ્યધ્વમેષ વોઽસ્ત્વિષ્ટકામધુક્॥
saha-yajñāḥ prajāḥ sṛiṣhṭvā purovācha prajāpatiḥ anena prasaviṣhyadhvam eṣha vo ’stviṣhṭa-kāma-dhuk
MeaningThe Creator, having in the beginning created mankind together with sacrifice, said, "By this shall you propagate; let this be the milch cow of your desires—the cow that yields all the desired objects."
દેવાન્ભાવયતાનેન તે દેવા ભાવયન્તુ વઃ। પરસ્પરં ભાવયન્તઃ શ્રેયઃ પરમવાપ્સ્યથ॥
devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ parasparaṁ bhāvayantaḥ śhreyaḥ param avāpsyatha
MeaningWith this, nourish the gods, and may the gods nourish you; thus, nourishing each other, you shall attain the highest good.
ઇષ્ટાન્ભોગાન્હિ વો દેવા દાસ્યન્તે યજ્ઞભાવિતાઃ। તૈર્દત્તાનપ્રદાયૈભ્યો યો ભુઙ્ક્તે સ્તેન એવ સઃ॥
iṣhṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajña-bhāvitāḥ tair dattān apradāyaibhyo yo bhuṅkte stena eva saḥ
MeaningThe gods, nourished by the sacrifice, will give you the desired objects. So, he who enjoys the objects given by the gods without offering anything in return is indeed a thief.
યજ્ઞશિષ્ટાશિનઃ સન્તો મુચ્યન્તે સર્વકિલ્બિષૈઃ। ભુઞ્જતે તે ત્વઘં પાપા યે પચન્ત્યાત્મકારણાત્॥
yajña-śhiṣhṭāśhinaḥ santo muchyante sarva-kilbiṣhaiḥ bhuñjate te tvaghaṁ pāpā ye pachantyātma-kāraṇāt
MeaningThe righteous who eat the remnants of the sacrifice are freed from all sins; but those sinful ones who cook food solely for their own sake indeed consume sin.
અન્નાદ્ભવન્તિ ભૂતાનિ પર્જન્યાદન્નસમ્ભવઃ। યજ્ઞાદ્ભવતિ પર્જન્યો યજ્ઞઃ કર્મસમુદ્ભવઃ॥
annād bhavanti bhūtāni parjanyād anna-sambhavaḥ yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karma-samudbhavaḥ
MeaningFrom food come forth beings; from rain, food is produced; from sacrifice arises rain, and sacrifice is born of action.
કર્મ બ્રહ્મોદ્ભવં વિદ્ધિ બ્રહ્માક્ષરસમુદ્ભવમ્। તસ્માત્સર્વગતં બ્રહ્મ નિત્યં યજ્ઞે પ્રતિષ્ઠિતમ્॥
karma brahmodbhavaṁ viddhi brahmākṣhara-samudbhavam tasmāt sarva-gataṁ brahma nityaṁ yajñe pratiṣhṭhitam
MeaningKnow that action comes from Brahma, and Brahma comes from the Imperishable. Therefore, the all-pervasive Brahma ever rests in sacrifice.
એવં પ્રવર્તિતં ચક્રં નાનુવર્તયતીહ યઃ। અઘાયુરિન્દ્રિયારામો મોઘં પાર્થ સ જીવતિ॥
evaṁ pravartitaṁ chakraṁ nānuvartayatīha yaḥ aghāyur indriyārāmo moghaṁ pārtha sa jīvati
MeaningHe who does not follow the wheel thus set in motion, who is of sinful life, rejoicing in the senses, lives in vain, O Arjuna.
યસ્ત્વાત્મરતિરેવ સ્યાદાત્મતૃપ્તશ્ચ માનવઃ। આત્મન્યેવ ચ સન્તુષ્ટસ્તસ્ય કાર્યં ન વિદ્યતે॥
yas tvātma-ratir eva syād ātma-tṛiptaśh cha mānavaḥ ātmanyeva cha santuṣhṭas tasya kāryaṁ na vidyate
MeaningBut for that man who rejoices only in the Self, who is satisfied with the Self and is content in the Self alone, indeed there is nothing to do.
નૈવ તસ્ય કૃતેનાર્થો નાકૃતેનેહ કશ્ચન। ન ચાસ્ય સર્વભૂતેષુ કશ્િચદર્થવ્યપાશ્રયઃ॥
naiva tasya kṛitenārtho nākṛiteneha kaśhchana na chāsya sarva-bhūteṣhu kaśhchid artha-vyapāśhrayaḥ
MeaningFor him, there is no interest whatsoever in what is done or not done; nor does he depend on any being for any purpose.
તસ્માદસક્તઃ સતતં કાર્યં કર્મ સમાચર। અસક્તો હ્યાચરન્કર્મ પરમાપ્નોતિ પૂરુષઃ॥
tasmād asaktaḥ satataṁ kāryaṁ karma samāchara asakto hyācharan karma param āpnoti pūruṣhaḥ
MeaningTherefore, without attachment, always perform the actions that should be done; for by performing actions without attachment, one reaches the Supreme.
કર્મણૈવ હિ સંસિદ્ધિમાસ્થિતા જનકાદયઃ। લોકસંગ્રહમેવાપિ સંપશ્યન્કર્તુમર્હસિ॥
karmaṇaiva hi sansiddhim āsthitā janakādayaḥ loka-saṅgraham evāpi sampaśhyan kartum arhasi
MeaningJanaka and others attained perfection indeed through action alone; even with the intention of protecting the masses, you should perform action.
યદ્યદાચરતિ શ્રેષ્ઠસ્તત્તદેવેતરો જનઃ। સ યત્પ્રમાણં કુરુતે લોકસ્તદનુવર્તતે॥
yad yad ācharati śhreṣhṭhas tat tad evetaro janaḥ sa yat pramāṇaṁ kurute lokas tad anuvartate
MeaningWhatever a great man does, others also do; whatever he establishes as the standard, the world follows.
ન મે પાર્થાસ્તિ કર્તવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ કિઞ્ચન। નાનવાપ્તમવાપ્તવ્યં વર્ત એવ ચ કર્મણિ॥
na me pārthāsti kartavyaṁ triṣhu lokeṣhu kiñchana nānavāptam avāptavyaṁ varta eva cha karmaṇi
MeaningThere is nothing in the three worlds, O Arjuna, that needs to be done by Me, nor is there anything unattained that needs to be attained; yet I engage Myself in action.
યદિ હ્યહં ન વર્તેયં જાતુ કર્મણ્યતન્દ્રિતઃ। મમ વર્ત્માનુવર્તન્તે મનુષ્યાઃ પાર્થ સર્વશઃ॥
yadi hyahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇyatandritaḥ mama vartmānuvartante manuṣhyāḥ pārtha sarvaśhaḥ
MeaningFor, should I not ever engage myself in action, unwearied, people would in every way follow my path, O Arjuna.
ઉત્સીદેયુરિમે લોકા ન કુર્યાં કર્મ ચેદહમ્। સઙ્કરસ્ય ચ કર્તા સ્યામુપહન્યામિમાઃ પ્રજાઃ॥
utsīdeyur ime lokā na kuryāṁ karma ched aham sankarasya cha kartā syām upahanyām imāḥ prajāḥ
MeaningThese worlds would perish if I did not perform action; I would be the author of confusion of castes and destruction of these beings.
સક્તાઃ કર્મણ્યવિદ્વાંસો યથા કુર્વન્તિ ભારત। કુર્યાદ્વિદ્વાંસ્તથાસક્તશ્િચકીર્ષુર્લોકસંગ્રહમ્॥
saktāḥ karmaṇyavidvānso yathā kurvanti bhārata kuryād vidvāns tathāsaktaśh chikīrṣhur loka-saṅgraham
MeaningAs the ignorant act out of attachment to action, O Bharata, so should the wise act without attachment, wishing for the welfare of the world.
ન બુદ્ધિભેદં જનયેદજ્ઞાનાં કર્મસઙ્ગિનામ્। જોષયેત્સર્વકર્માણિ વિદ્વાન્ યુક્તઃ સમાચરન્॥
na buddhi-bhedaṁ janayed ajñānāṁ karma-saṅginām joṣhayet sarva-karmāṇi vidvān yuktaḥ samācharan
MeaningLet no wise man unsettle the minds of ignorant people who are attached to action; he should engage them in all actions, himself fulfilling them with devotion.
પ્રકૃતેઃ ક્રિયમાણાનિ ગુણૈઃ કર્માણિ સર્વશઃ। અહઙ્કારવિમૂઢાત્મા કર્તાઽહમિતિ મન્યતે॥
prakṛiteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśhaḥ ahankāra-vimūḍhātmā kartāham iti manyate
MeaningAll actions are wrought in all cases by the qualities of Nature alone. He whose mind is deluded by egoism thinks, "I am the doer."
તત્ત્વવિત્તુ મહાબાહો ગુણકર્મવિભાગયોઃ। ગુણા ગુણેષુ વર્તન્ત ઇતિ મત્વા ન સજ્જતે॥
tattva-vit tu mahā-bāho guṇa-karma-vibhāgayoḥ guṇā guṇeṣhu vartanta iti matvā na sajjate
MeaningBut he who knows the Truth, O mighty-armed Arjuna, about the divisions of the qualities and their functions, knowing that the Gunas, as senses, move amidst the Gunas, as the sense-objects, is not attached.
પ્રકૃતેર્ગુણસમ્મૂઢાઃ સજ્જન્તે ગુણકર્મસુ। તાનકૃત્સ્નવિદો મન્દાન્કૃત્સ્નવિન્ન વિચાલયેત્॥
prakṛiter guṇa-sammūḍhāḥ sajjante guṇa-karmasu tān akṛitsna-vido mandān kṛitsna-vin na vichālayet
MeaningThose deluded by the qualities of Nature are attached to the functions of the qualities. The man of perfect knowledge should not unsettle the foolish one who is of imperfect knowledge.
મયિ સર્વાણિ કર્માણિ સંન્યસ્યાધ્યાત્મચેતસા। નિરાશીર્નિર્મમો ભૂત્વા યુધ્યસ્વ વિગતજ્વરઃ॥
mayi sarvāṇi karmāṇi sannyasyādhyātma-chetasā nirāśhīr nirmamo bhūtvā yudhyasva vigata-jvaraḥ
MeaningRenouncing all actions in Me, with the mind centered on the Self, free from hope and egoism, and from mental fever, fight thou.
યે મે મતમિદં નિત્યમનુતિષ્ઠન્તિ માનવાઃ। શ્રદ્ધાવન્તોઽનસૂયન્તો મુચ્યન્તે તેઽપિ કર્મભિઃ॥
ye me matam idaṁ nityam anutiṣhṭhanti mānavāḥ śhraddhāvanto ’nasūyanto muchyante te ’pi karmabhiḥ
MeaningThose who constantly practice this teaching of Mine with faith and without caviling, they too are freed from actions.
યે ત્વેતદભ્યસૂયન્તો નાનુતિષ્ઠન્તિ મે મતમ્। સર્વજ્ઞાનવિમૂઢાંસ્તાન્વિદ્ધિ નષ્ટાનચેતસઃ॥
ye tvetad abhyasūyanto nānutiṣhṭhanti me matam sarva-jñāna-vimūḍhāns tān viddhi naṣhṭān achetasaḥ
MeaningBut those who criticize My teaching and do not practice it, deprived of all knowledge and lacking discernment, know them to be doomed to destruction.
સદૃશં ચેષ્ટતે સ્વસ્યાઃ પ્રકૃતેર્જ્ઞાનવાનપિ। પ્રકૃતિં યાન્તિ ભૂતાનિ નિગ્રહઃ કિં કરિષ્યતિ॥
sadṛiśhaṁ cheṣhṭate svasyāḥ prakṛiter jñānavān api prakṛitiṁ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṁ kariṣhyati
MeaningEven a wise man acts in accordance with his own nature; beings will follow their nature; what can restraint do?
ઇન્દ્રિયસ્યેન્દ્રિયસ્યાર્થે રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ। તયોર્ન વશમાગચ્છેત્તૌ હ્યસ્ય પરિપન્થિનૌ॥
indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣhau vyavasthitau tayor na vaśham āgachchhet tau hyasya paripanthinau
MeaningAttachment and aversion for the objects of the senses abide in the senses; let no one come under their sway; for, they are his enemies.
શ્રેયાન્સ્વધર્મો વિગુણઃ પરધર્માત્સ્વનુષ્ઠિતાત્। સ્વધર્મે નિધનં શ્રેયઃ પરધર્મો ભયાવહઃ॥
śhreyān swa-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt sv-anuṣhṭhitāt swa-dharme nidhanaṁ śhreyaḥ para-dharmo bhayāvahaḥ
MeaningBetter is one's own duty, though devoid of merit, than the duty of another well discharged. Better is death in one's own duty; the duty of another is fraught with fear.
અર્જુન ઉવાચ અથ કેન પ્રયુક્તોઽયં પાપં ચરતિ પૂરુષઃ। અનિચ્છન્નપિ વાર્ષ્ણેય બલાદિવ નિયોજિતઃ॥
arjuna uvācha atha kena prayukto ’yaṁ pāpaṁ charati pūruṣhaḥ anichchhann api vārṣhṇeya balād iva niyojitaḥ
MeaningArjuna said, "But what compels man to commit sin, even against his wishes, O Varshneya (Krishna), as if constrained by force?"
શ્રી ભગવાનુવાચ કામ એષ ક્રોધ એષ રજોગુણસમુદ્ભવઃ। મહાશનો મહાપાપ્મા વિદ્ધ્યેનમિહ વૈરિણમ્॥
śhrī bhagavān uvācha kāma eṣha krodha eṣha rajo-guṇa-samudbhavaḥ mahāśhano mahā-pāpmā viddhyenam iha vairiṇam
MeaningThe Blessed Lord said, "It is desire and it is anger, both of the quality of Rajas, all-devouring and all-sinful; know this as the foe here in this world."
ધૂમેનાવ્રિયતે વહ્નિર્યથાઽઽદર્શો મલેન ચ। યથોલ્બેનાવૃતો ગર્ભસ્તથા તેનેદમાવૃતમ્॥
dhūmenāvriyate vahnir yathādarśho malena cha yatholbenāvṛito garbhas tathā tenedam āvṛitam
MeaningAs fire is enveloped by smoke, as a mirror is covered by dust, and as an embryo is surrounded by the amniotic sac, so is this enveloped by that.
આવૃતં જ્ઞાનમેતેન જ્ઞાનિનો નિત્યવૈરિણા। કામરૂપેણ કૌન્તેય દુષ્પૂરેણાનલેન ચ॥
āvṛitaṁ jñānam etena jñānino nitya-vairiṇā kāma-rūpeṇa kaunteya duṣhpūreṇānalena cha
MeaningO Arjuna, wisdom is enveloped by this constant enemy of the wise, in the form of desire, which is insatiable like fire.
ઇન્દ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિરસ્યાધિષ્ઠાનમુચ્યતે। એતૈર્વિમોહયત્યેષ જ્ઞાનમાવૃત્ય દેહિનમ્॥
indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣhṭhānam uchyate etair vimohayatyeṣha jñānam āvṛitya dehinam
MeaningThe senses, the mind, and the intellect are said to be its seat; through these, it deludes the embodied one, veiling their wisdom.
તસ્માત્ત્વમિન્દ્રિયાણ્યાદૌ નિયમ્ય ભરતર્ષભ। પાપ્માનં પ્રજહિ હ્યેનં જ્ઞાનવિજ્ઞાનનાશનમ્॥
tasmāt tvam indriyāṇyādau niyamya bharatarṣhabha pāpmānaṁ prajahi hyenaṁ jñāna-vijñāna-nāśhanam
MeaningTherefore, O best of the Bharatas, control your senses first and then kill this sinful thing, which destroys knowledge and realization.
ઇન્દ્રિયાણિ પરાણ્યાહુરિન્દ્રિયેભ્યઃ પરં મનઃ। મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિર્યો બુદ્ધેઃ પરતસ્તુ સઃ॥
indriyāṇi parāṇyāhur indriyebhyaḥ paraṁ manaḥ manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
MeaningThey say that the senses are superior to the body; the mind is superior to the senses; the intellect is superior to the mind; and He (the Self) is superior even to the intellect.
એવં બુદ્ધેઃ પરં બુદ્ધ્વા સંસ્તભ્યાત્માનમાત્મના। જહિ શત્રું મહાબાહો કામરૂપં દુરાસદમ્॥
evaṁ buddheḥ paraṁ buddhvā sanstabhyātmānam ātmanā jahi śhatruṁ mahā-bāho kāma-rūpaṁ durāsadam
MeaningThus, knowing Him who is superior to the intellect and restraining the self by the Self, slay thou, O mighty-armed Arjuna, the enemy in the form of desire, hard to conquer.