ನಿರ್ವಾಣ ಮಞ್ಜರೀ
निर्वाण मञ्जरी in Kannada · ಕನ್ನಡ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
The Nirvana Manjari is traditionally ascribed to Adi Shankaracharya. A "bouquet of liberation" by Adi Shankaracharya — verse upon verse declaring the Self to be beyond god, mortal and demon, beyond name, form and the three states: the one boundless Shiva, awareness itself.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
It is said that to recite the Nirvana Manjari with a sincere and devoted heart is to draw near to the grace of the divine, which never forsakes those who lovingly call upon it.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಅಹಂ ನಾಮರೋ ನೈವ ಮರ್ತ್ಯೋ ನ ದೈತ್ಯೋ ನ ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಃ ಪಿಶಾಚಪ್ರಭೇದಃ । ಪುಮಾನ್ನೈವ ನ ಸ್ತ್ರೀ ತಥಾ ನೈವ ಷಣ್ಢಃ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೧॥ ಅಹಂ ನೈವ ಬಾಲೋ ಯುವಾ ನೈವ ವೃದ್ಧೋ ನ ವರ್ಣೀ ನ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಗೃಹಸ್ಥಃ । ವನಸ್ಥೋಽಪಿ ನಾಹಂ ನ ಸಂನ್ಯಸ್ತಧರ್ಮಾ ಜಗಜ್ಜನ್ಮನಾಶೈಕಹೇತುಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೩॥ ಅಹಂ ನೈವ ಮೇಯಸ್ತಿರೋಭೂತಮಾಯಾ ತಥೈವೇಕ್ಷಿತುಂ ಮಾಂ ಪೃಥಙ್ನಾಸ್ತ್ಯುಪಾಯಃ । ಸಮಾಶ್ಲಿಷ್ಟಕಾಯತ್ರಯೋಽಪ್ಯದ್ವಿತೀಯಃ ಸದಾತೀನ್ದ್ರಿಯಃ ಸರ್ವರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೩॥ ಅಹಂ ನೈವ ಮನ್ತಾ ನ ಗನ್ತಾ ನ ವಕ್ತಾ ನ ಕರ್ತಾ ನ ಭೋಕ್ತಾ ನ ಮುಕ್ತಾಶ್ರಮಸ್ಥಃ । ಯಥಾಹಂ ಮನೋವೃತ್ತಿಭೇದಸ್ವರೂಪ- ಸ್ತಥಾ ಸರ್ವವೃತ್ತಿಪ್ರದೀಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೪॥ ನ ಮೇ ಲೋಕಯಾತ್ರಾಪ್ರವಾಹಪ್ರವೃತ್ತಿ- ರ್ನ ಮೇ ಬನ್ಧಬುದ್ಧ್ಯಾ ದುರೀಹಾನಿವೃತ್ತಿಃ । ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ನಿವೃತ್ತ್ಯಾಸ್ಯ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ವೃತ್ತಿ- ರ್ಯತಸ್ತನ್ವಹಂ ತತ್ಸ್ವರೂಪಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೫॥ ನಿದಾನಂ ಯದಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ವಿನಾ ಯಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಂ ಸ್ವತೋ ನೈವ ಭಾತಿ । ಯದಾದ್ಯನ್ತಮಧ್ಯಾನ್ತರಾಲಾನ್ತರಾಲ- ಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮಕಂ ಸ್ಯಾತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೬॥ ಯತೋಽಹಂ ನ ಬುದ್ಧಿರ್ನ ಮೇ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ- ರ್ಯತೋ ನಾಹಮಙ್ಗಂ ನ ಮೇ ಲಿಙ್ಗಭಙ್ಗಮ್ । ಹೃದಾಕಾಶವರ್ತೀ ಗತಾಙ್ಗತ್ರಯಾರ್ತಿಃ ಸದಾ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವೋಽಹಮ್ ॥ ೭॥ ಯದಾಸೀದ್ವಿಲಾಸಾದ್ವಿಕಾರಂ ಜಗದ್ಯ- ದ್ವಿಕರಾಶ್ರಯಂ ನಾದ್ವಿತೀಯತ್ವತಃ ಸ್ಯಾತ್ । ಮನೋಬುದ್ಧಿಚಿತ್ತಾಹಮಾಕಾರವೃತ್ತಿ- ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಯತಃ ಸ್ಯಾತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೮॥ ಯದನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವ್ಯಾಪಕಂ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಂ ಯದೇಕಂ ಸದಾ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಕನ್ದಮ್ । ಯತಃ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯ ಭಾನಂ ಯತಸ್ತತ್ಪ್ರಸೂತಿಸ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೯॥ ಯದರ್ಕೇನ್ದುವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಾಜಾಲಮಾಲಾ- ವಿಲಾಸಾಸ್ಪದಂ ಯತ್ಸ್ವಭೇದಾದಿಶೂನ್ಯಮ್ । ಸಮಸ್ತಂ ಜಗದ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಾತ್ಮಕಂ ಸ್ಯಾ- ದ್ಯತಃ ಶಕ್ತಿಭಾನಂ ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೧೦॥ ಯತಃ ಕಾಲಮೃತ್ಯುರ್ಬಿಭೇತಿ ಪ್ರಕಾಮಂ ಯತಶ್ಚಿತ್ತಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿಲಾಸಃ । ಹರಿಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರೇನ್ದ್ರಚನ್ದ್ರಾದಿನಾಮ- ಪ್ರಕಾಶೋ ಯತಃ ಸ್ಯಾತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೧೧॥ ಯದಾಕಾಶವತ್ಸರ್ವಗಂ ಶಾನ್ತರೂಪಂ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಾಕಾರಶೂನ್ಯಂ ವರೇಣ್ಯಮ್ । ಯದಾದ್ಯನ್ತಶೂನ್ಯಂ ಪರಂ ಶಙ್ಕರಾಖ್ಯಂ ಯದನ್ತರ್ವಿಭಾವ್ಯಂ ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ೧೨॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಗೋವಿನ್ದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಙ್ಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ ನಿರ್ವಾಣಮಞ್ಜರೀ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ॥
ahaṃ nāmaro naiva martyo na daityo na gandharvayakṣaḥ piśācaprabhedaḥ | pumānnaiva na strī tathā naiva ṣaṇḍhaḥ prakṛṣṭaḥ prakāśasvarūpaḥ śivo'ham || 1|| ahaṃ naiva bālo yuvā naiva vṛddho na varṇī na ca brahmacārī gṛhasthaḥ | vanastho'pi nāhaṃ na saṃnyastadharmā jagajjanmanāśaikahetuḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva meyastirobhūtamāyā tathaivekṣituṃ māṃ pṛthaṅnāstyupāyaḥ | samāśliṣṭakāyatrayo'pyadvitīyaḥ sadātīndriyaḥ sarvarūpaḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva mantā na gantā na vaktā na kartā na bhoktā na muktāśramasthaḥ | yathāhaṃ manovṛttibhedasvarūpa- stathā sarvavṛttipradīpaḥ śivo'ham || 4|| na me lokayātrāpravāhapravṛtti- rna me bandhabuddhyā durīhānivṛttiḥ | pravṛttirnivṛttyāsya cittasya vṛtti- ryatastanvahaṃ tatsvarūpaḥ śivo'ham || 5|| nidānaṃ yadajñānakāryasya kāryaṃ vinā yasya sattvaṃ svato naiva bhāti | yadādyantamadhyāntarālāntarāla- prakāśātmakaṃ syāttadevāhamasmi || 6|| yato'haṃ na buddhirna me kāryasiddhi- ryato nāhamaṅgaṃ na me liṅgabhaṅgam | hṛdākāśavartī gatāṅgatrayārtiḥ sadā saccidānandamūrtiḥ śivo'ham || 7|| yadāsīdvilāsādvikāraṃ jagadya- dvikarāśrayaṃ nādvitīyatvataḥ syāt | manobuddhicittāhamākāravṛtti- pravṛttiryataḥ syāttadevāhamasmi || 8|| yadantarbahirvyāpakaṃ nityaśuddhaṃ yadekaṃ sadā saccidānandakandam | yataḥ sthūlasūkṣmaprapañcasya bhānaṃ yatastatprasūtistadevāhamasmi || 9|| yadarkenduvidyutprabhājālamālā- vilāsāspadaṃ yatsvabhedādiśūnyam | samastaṃ jagadyasya pādātmakaṃ syā- dyataḥ śaktibhānaṃ tadevāhamasmi || 10|| yataḥ kālamṛtyurbibheti prakāmaṃ yataścittabuddhīndriyāṇāṃ vilāsaḥ | haribrahmarudrendracandrādināma- prakāśo yataḥ syāttadevāhamasmi || 11|| yadākāśavatsarvagaṃ śāntarūpaṃ paraṃ jyotirākāraśūnyaṃ vareṇyam | yadādyantaśūnyaṃ paraṃ śaṅkarākhyaṃ yadantarvibhāvyaṃ tadevāhamasmi || 12|| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau nirvāṇamañjarī sampūrṇā ||
ಅರ್ಥ:आदि शंकराचार्य की "मुक्ति की मञ्जरी" — श्लोक-दर-श्लोक आत्मा को देव, मर्त्य व दैत्य से परे, नाम-रूप व तीन अवस्थाओं से परे घोषित करती है: एकमात्र अनंत शिव, चैतन्य स्वरूप।
निर्वाण मञ्जरी ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Recitation of the Nirvana Manjari is held to bring the grace, blessings and protection of the deity.
Cultivates devotion, calms the mind and steadies the heart in the Lord’s remembrance.
Most auspicious on Mondays, and during Maha Shivaratri and Shravan.
A treasured Sanskrit hymn, suitable for daily recitation with faith.
निर्वाण मञ्जरी ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Bathe and sit facing east or north before an image of the deity. Light a lamp and recite the Nirvana Manjari slowly and with devotion. It may be chanted daily, or especially on Mondays and during Maha Shivaratri and Shravan.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ निर्वाण मञ्जरीವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ