साधन पञ्चकम्

Sanskrit text with English transliteration and translation

← Full Page Word-by-Word Meaning Benefits & How to Chant

वेदो नित्यमधीयतां तदुदितं कर्म स्वनुष्ठीयतां तेनेशस्य विधीयतामपचितिः काम्ये मतिस्त्यज्यताम् । पापौघः परिधूयतां भवसुखे दोषोऽनुसन्धीयता- मात्मेच्छा व्यवसीयतां निजगृहात्तूर्णं विनिर्गम्यताम् ॥ १॥ सङ्गः सत्सु विधीयतां भगवतो भक्तिर्दृढाऽऽधीयतां शान्त्यादिः परिचीयतां दृढतरं कर्माशु सन्त्यज्यताम् । सद्विद्वानुपसृप्यतां प्रतिदिनं तत्पादुका सेव्यतां ब्रह्मैकाक्षरमर्थ्यतां श्रुतिशिरोवाक्यं समाकर्ण्यताम् ॥ २॥ वाक्यार्थश्च विचार्यतां श्रुतिशिरःपक्षः समाश्रीयतां दुस्तर्कात्सुविरम्यतां श्रुतिमतस्तर्कोऽनुसन्धीयताम् । ब्रह्मास्मीति विभाव्यतामहरहर्गर्वः परित्यज्यतां देहेऽहम्मतिरुज्झ्यतां बुधजनैर्वादः परित्यज्यताम् ॥ ३॥ क्षुद्व्याधिश्च चिकित्स्यतां प्रतिदिनं भिक्षौषधं भुज्यतां स्वाद्वन्नं न तु याच्यतां विधिवशात् प्राप्तेन सन्तुष्यताम् । शीतोष्णादि विषह्यतां न तु वृथा वाक्यं समुच्चार्यता- मौदासीन्यमभीप्स्यतां जनकृपानैष्ठुर्यमुत्सृज्यताम् ॥ ४ ॥ एकान्ते सुखमास्यतां परतरे चेतः समाधीयतां पूर्णात्मा सुसमीक्ष्यतां जगदिदं तद्बाधितं दृश्यताम् । प्राक्कर्म प्रविलाप्यतां चितिबलान्नाप्युत्तरैः श्लिष्यतां प्रारब्धं त्विह भुज्यतामथ परब्रह्मात्मना स्थीयताम् ॥ ५॥ ॥ इति परमहंसपरिव्राजकाचार्यश्रीमच्छङ्कराचार्यविरचित साधन पञ्चकं सम्पूर्णम् ॥

vedo nityamadhīyatāṃ taduditaṃ karma svanuṣṭhīyatāṃ teneśasya vidhīyatāmapacitiḥ kāmye matistyajyatām | pāpaughaḥ paridhūyatāṃ bhavasukhe doṣo'nusandhīyatā- mātmecchā vyavasīyatāṃ nijagṛhāttūrṇaṃ vinirgamyatām || 1|| saṅgaḥ satsu vidhīyatāṃ bhagavato bhaktirdṛḍhā''dhīyatāṃ śāntyādiḥ paricīyatāṃ dṛḍhataraṃ karmāśu santyajyatām | sadvidvānupasṛpyatāṃ pratidinaṃ tatpādukā sevyatāṃ brahmaikākṣaramarthyatāṃ śrutiśirovākyaṃ samākarṇyatām || 2|| vākyārthaśca vicāryatāṃ śrutiśiraḥpakṣaḥ samāśrīyatāṃ dustarkātsuviramyatāṃ śrutimatastarko'nusandhīyatām | brahmāsmīti vibhāvyatāmaharahargarvaḥ parityajyatāṃ dehe'hammatirujjhyatāṃ budhajanairvādaḥ parityajyatām || 3|| kṣudvyādhiśca cikitsyatāṃ pratidinaṃ bhikṣauṣadhaṃ bhujyatāṃ svādvannaṃ na tu yācyatāṃ vidhivaśāt prāptena santuṣyatām | śītoṣṇādi viṣahyatāṃ na tu vṛthā vākyaṃ samuccāryatā- maudāsīnyamabhīpsyatāṃ janakṛpānaiṣṭhuryamutsṛjyatām || 4 || ekānte sukhamāsyatāṃ paratare cetaḥ samādhīyatāṃ pūrṇātmā susamīkṣyatāṃ jagadidaṃ tadbādhitaṃ dṛśyatām | prākkarma pravilāpyatāṃ citibalānnāpyuttaraiḥ śliṣyatāṃ prārabdhaṃ tviha bhujyatāmatha parabrahmātmanā sthīyatām || 5|| || iti paramahaṃsaparivrājakācāryaśrīmacchaṅkarācāryaviracita sādhana pañcakaṃ sampūrṇam ||

आदि शंकराचार्य के साधना के पाँच श्लोक — चालीस सूत्रों में सम्पूर्ण मार्ग: "नित्य वेद पढ़ो, स्वकर्म भली-भाँति करो, उसका फल ईश्वर को अर्पित करो, कामना त्यागो, संसार के दोष देखो, आत्मा की खोज करो, घर छोड़ो, सत्संग करो…"

Want to understand every word?

Read Word-by-Word Meaning →