Mantra.Tips

Shiv Sahasranama in Bengali

বাংলা

Read and chant the complete Shiv Sahasranama written in the Bengali script (বাংলা). The Roman (IAST) transliteration is given below each verse for pronunciation. For the meaning and benefits, see the full page.

ধ্যাযেন্নিত্যং মহেশং রজতগিরিনিভং চারুচন্দ্রাবতংসং রত্নাকল্পোজ্জ্বলাঙ্গং পরশুমৃগবরাভীতিহস্তং প্রসন্নম্ । পদ্মাসীনং সমন্তাত্ স্তুতমমরগণৈর্ব্যাঘ্রকৃত্তিং বসানং বিশ্বাদ্যং বিশ্ববন্দ্যং নিখিলভযহরং পঞ্চবক্ত্রং ত্রিনেত্রম্ ॥

Dhyayennityam mahesham rajatagirinibham charuchandravatamsam Ratnakalpojjvalangam parashumrigavarabhitihastam prasannam Padmasinam samantat stutamamaraganairvyaghrakrittim vasanam Vishvadyam vishvavandyam nikhilabhayaharam panchavaktram trinetram

উপমন্যুরুবাচ — ব্রহ্মপ্রোক্তৈরৃষিপ্রোক্তৈর্বেদবেদাঙ্গসম্ভবৈঃ । সর্বলোকেষু বিখ্যাতং স্তুত্যং স্তোষ্যামি নামভিঃ ॥ মহদ্ভির্বিহিতৈঃ সত্যৈঃ সিদ্ধৈঃ সর্বার্থসাধকৈঃ । ঋষিণা তণ্ডিনা ভক্ত্যা কৃতৈর্বেদকৃতাত্মনা ॥

Upamanyuruvacha — Brahmaproktairrishiproktairvedavedangasambhavaih Sarvalokeshu vikhyatam stutyam stoshyami namabhih Mahadbhirvihitaih satyaih siddhaih sarvarthasadhakaih Rishina tandina bhaktya kritairvedakritatmana

॥ অথ শিবসহস্রনামস্তোত্রম্ ॥

Atha shivasahasranamastotram

স্থিরঃ স্থাণুঃ প্রভুর্ভীমঃ প্রবরো বরদো বরঃ । সর্বাত্মা সর্ববিখ্যাতঃ সর্বঃ সর্বকরো ভবঃ ॥ ১॥

Sthirah sthanuh prabhurbhimah pravaro varado varah Sarvatma sarvavikhyatah sarvah sarvakaro bhavah

জটী চর্মী শিখী খড্গী সর্বাঙ্গঃ সর্বভাবনঃ । হরশ্চ হরিণাক্ষশ্চ সর্বভূতহরঃ প্রভুঃ ॥ ২॥

Jati charmi shikhi khadgi sarvangah sarvabhavanah Harashcha harinakshashcha sarvabhutaharah prabhuh

প্রবৃত্তিশ্চ নিবৃত্তিশ্চ নিযতঃ শাশ্বতো ধ্রুবঃ । শ্মশানবাসী ভগবান্খচরো গোচরোঽর্দনঃ ॥ ৩॥

Pravrittishcha nivrittishcha niyatah shashvato dhruvah Shmashanavasi bhagavankhacharo gocharordanah

অভিবাদ্যো মহাকর্মা তপস্বী ভূতভাবনঃ । উন্মত্তবেষপ্রচ্ছন্নঃ সর্বলোকপ্রজাপতিঃ ॥ ৪॥

Abhivadyo mahakarma tapasvi bhutabhavanah Unmattaveshaprachchhannah sarvalokaprajapatih

মহারূপো মহাকাযো বৃষরূপো মহাযশাঃ । মহাত্মা সর্বভূতাত্মা বিশ্বরূপো মহাহনুঃ ॥ ৫॥

Maharupo mahakayo vrisharupo mahayashah Mahatma sarvabhutatma vishvarupo mahahanuh

লোকপালোঽন্তর্হিতাত্মা প্রসাদো হযগর্দভিঃ । পবিত্রং চ মহাংশ্চৈব নিযমো নিযমাশ্রিতঃ ॥ ৬॥

Lokapalontarhitatma prasado hayagardabhih Pavitram cha mahamshchaiva niyamo niyamashritah

সর্বকর্মা স্বযম্ভূত আদিরাদিকরো নিধিঃ । সহস্রাক্ষো বিশালাক্ষঃ সোমো নক্ষত্রসাধকঃ ॥ ৭॥

Sarvakarma svayambhuta adiradikaro nidhih Sahasraksho vishalakshah somo nakshatrasadhakah

চন্দ্রঃ সূর্যঃ শনিঃ কেতুর্গ্রহো গ্রহপতির্বরঃ । অত্রিরত্র্যানমস্কর্তা মৃগবাণার্পণোঽনঘঃ ॥ ৮॥

Chandrah suryah shanih keturgraho grahapatirvarah Atriratryanamaskarta mrigabanarpanonaghah

মহাতপা ঘোরতপা অদীনো দীনসাধকঃ । সংবত্সরকরো মন্ত্রঃ প্রমাণং পরমং তপঃ ॥ ৯॥

Mahatapa ghoratapa adino dinasadhakah Samvatsarakaro mantrah pramanam paramam tapah

যোগী যোজ্যো মহাবীজো মহারেতা মহাবলঃ । সুবর্ণরেতাঃ সর্বজ্ঞঃ সুবীজো বীজবাহনঃ ॥ ১০॥

Yogi yojyo mahabijo mahareta mahabalah Suvarnaretah sarvajnah subijo bijavahanah

দশবাহুস্ত্বনিমিষো নীলকণ্ঠ উমাপতিঃ । বিশ্বরূপঃ স্বযংশ্রেষ্ঠো বলবীরো বলো গণঃ ॥ ১১॥

Dashabahustvanimisho nilakantha umapatih Vishvarupah svayamshreshtho balaviro balo ganah

গণকর্তা গণপতির্দিগ্বাসাঃ কাম এব চ । মন্ত্রবিত্পরমো মন্ত্রঃ সর্বভাবকরো হরঃ ॥ ১২॥

Ganakarta ganapatirdigvasah kama eva cha Mantravitparamo mantrah sarvabhavakaro harah

কমণ্ডলুধরো ধন্বী বাণহস্তঃ কপালবান্ । অশনী শতঘ্নী খড্গী পট্টিশী চাযুধী মহান্ ॥ ১৩॥

Kamandaludharo dhanvi banahastah kapalavan Ashani shataghni khadgi pattishi chayudhi mahan

স্রুবহস্তঃ সুরূপশ্চ তেজস্তেজস্করো নিধিঃ । উষ্ণীষী চ সুবক্ত্রশ্চ উদগ্রো বিনতস্তথা ॥ ১৪॥

Sruvahastah surupashcha tejastejaskaro nidhih Ushnishi cha suvaktrashcha udagro vinatastatha

দীর্ঘশ্চ হরিকেশশ্চ সুতীর্থঃ কৃষ্ণ এব চ । শৃগালরূপঃ সিদ্ধার্থো মুণ্ডঃ সর্বশুভঙ্করঃ ॥ ১৫॥

Dirghashcha harikeshashcha sutirthah krishna eva cha Shrigalarupah siddhartho mundah sarvashubhankarah

অজশ্চ বহুরূপশ্চ গন্ধধারী কপর্দ্যপি । ঊর্ধ্বরেতা ঊর্ধ্বলিঙ্গ ঊর্ধ্বশাযী নভঃস্থলঃ ॥ ১৬॥

Ajashcha bahurupashcha gandhadhari kapardyapi Urdhvareta urdhvalinga urdhvashayi nabhahsthalah

ত্রিজটী চীরবাসাশ্চ রুদ্রঃ সেনাপতির্বিভুঃ । অহশ্চরো নক্তঞ্চরস্তিগ্মমন্যুঃ সুবর্চসঃ ॥ ১৭॥

Trijati chiravasashcha rudrah senapatirvibhuh Ahashcharo naktancharastigmamanyuh suvarchasah

গজহা দৈত্যহা কালো লোকধাতা গুণাকরঃ । সিংহশার্দূলরূপশ্চ আর্দ্রচর্মাম্বরাবৃতঃ ॥ ১৮॥

Gajaha daityaha kalo lokadhata gunakarah Simhashardularupashcha ardracharmambaravritah

কালযোগী মহানাদঃ সর্বকামশ্চতুষ্পথঃ । নিশাচরঃ প্রেতচারী ভূতচারী মহেশ্বরঃ ॥ ১৯॥

Kalayogi mahanadah sarvakamashchatushpathah Nishacharah pretachari bhutachari maheshvarah

বহুভূতো বহুধরঃ স্বর্ভানুরমিতো গতিঃ । নৃত্যপ্রিযো নিত্যনর্তো নর্তকঃ সর্বলালসঃ ॥ ২০॥

Bahubhuto bahudharah svarbhanuramito gatih Nrityapriyo nityanarto nartakah sarvalalasah

ঘোরো মহাতপাঃ পাশো নিত্যো গিরিরুহো নভঃ । সহস্রহস্তো বিজযো ব্যবসাযো হ্যতন্দ্রিতঃ ॥ ২১॥

Ghoro mahatapah pasho nityo giriruho nabhah Sahasrahasto vijayo vyavasayo hyatandritah

অধর্ষণো ধর্ষণাত্মা যজ্ঞহা কামনাশকঃ । দক্ষযাগাপহারী চ সুসহো মধ্যমস্তথা ॥ ২২॥

Adharshano dharshanatma yajnaha kamanashakah Dakshayagapahari cha susaho madhyamastatha

তেজোপহারী বলহা মুদিতোঽর্থোঽজিতোঽবরঃ । গম্ভীরঘোষা গম্ভীরো গম্ভীরবলবাহনঃ ॥ ২৩॥

Tejopahari balaha muditorthojitovarah Gambhiraghosha gambhiro gambhirabalavahanah

ন্যগ্রোধরূপো ন্যগ্রোধো বৃক্ষপর্ণস্থিতির্বিভুঃ । সুতীক্ষ্ণদশনশ্চৈব মহাকাযো মহাননঃ ॥ ২৪॥

Nyagrodharupo nyagrodho vrikshaparnasthitirvibhuh Sutikshnadashanashchaiva mahakayo mahananah

বিষ্বক্সেনো হরির্যজ্ঞঃ সংযুগাপীডবাহনঃ । তীক্ষ্ণতাপশ্চ হর্যশ্বঃ সহাযঃ কর্মকালবিত্ ॥ ২৫॥

Vishvakseno hariryajnah samyugapidavahanah Tikshnatapashcha haryashvah sahayah karmakalavit

বিষ্ণুপ্রসাদিতো যজ্ঞঃ সমুদ্রো বডবামুখঃ । হুতাশনসহাযশ্চ প্রশান্তাত্মা হুতাশনঃ ॥ ২৬॥

Vishnuprasadito yajnah samudro vadavamukhah Hutashanasahayashcha prashantatma hutashanah

উগ্রতেজা মহাতেজা জন্যো বিজযকালবিত্ । জ্যোতিষামযনং সিদ্ধিঃ সর্ববিগ্রহ এব চ ॥ ২৭॥

Ugrateja mahateja janyo vijayakalavit Jyotishamayanam siddhih sarvavigraha eva cha

শিখী মুণ্ডী জটী জ্বালী মূর্তিজো মূর্ধগো বলী । বেণবী পণবী তালী খলী কালকটঙ্কটঃ ॥ ২৮॥

Shikhi mundi jati jvali murtijo murdhago bali Venavi panavi tali khali kalakatankatah

নক্ষত্রবিগ্রহমতির্গুণবুদ্ধির্লযো গমঃ । প্রজাপতির্বিশ্ববাহুর্বিভাগঃ সর্বগোমুখঃ ॥ ২৯॥

Nakshatravigrahamatirgunabuddhirlayo gamah Prajapatirvishvabahurvibhagah sarvagomukhah

বিমোচনঃ সুসরণো হিরণ্যকবচোদ্ভবঃ । মেঢ্রজো বলচারী চ মহীচারী স্রুতস্তথা ॥ ৩০॥

Vimochanah susarano hiranyakavachodbhavah Medhrajo balachari cha mahichari srutastatha

সর্বতূর্যনিনাদী চ সর্বাতোদ্যপরিগ্রহঃ । ব্যালরূপো গুহাবাসী গুহো মালী তরঙ্গবিত্ ॥ ৩১॥

Sarvaturyaninadi cha sarvatodyaparigrahah Vyalarupo guhavasi guho mali tarangavit

ত্রিদশস্ত্রিকালধৃক্কর্মসর্ববন্ধবিমোচনঃ । বন্ধনস্ত্বসুরেন্দ্রাণাং যুধি শত্রুবিনাশনঃ ॥ ৩২॥

Tridashastrikaladhrikkarmasarvabandhavimochanah Bandhanastvasurendranam yudhi shatruvinashanah

সাঙ্খ্যপ্রসাদো দুর্বাসাঃ সর্বসাধুনিষেবিতঃ । প্রস্কন্দনো বিভাগজ্ঞো অতুল্যো যজ্ঞভাগবিত্ ॥ ৩৩॥

Sankhyaprasado durvasah sarvasadhunishevitah Praskandano vibhagajno atulyo yajnabhagavit

সর্ববাসঃ সর্বচারী দুর্বাসা বাসবোঽমরঃ । হৈমো হেমকরো যজ্ঞঃ সর্বধারী ধরোত্তমঃ ॥ ৩৪॥

Sarvavasah sarvachari durvasa vasavomarah Haimo hemakaro yajnah sarvadhari dharottamah

লোহিতাক্ষো মহাক্ষশ্চ বিজযাক্ষো বিশারদঃ । সঙ্গ্রহো নিগ্রহঃ কর্তা সর্পচীরনিবাসনঃ ॥ ৩৫॥

Lohitaksho mahakshashcha vijayaksho visharadah Sangraho nigrahah karta sarpachiranivasanah

মুখ্যোঽমুখ্যশ্চ দেহশ্চ কাহলিঃ সর্বকামদঃ । সর্বকাসপ্রসাদশ্চ সুবলো বলরূপধৃত্ ॥ ৩৬॥

Mukhyomukhyashcha dehashcha kahalih sarvakamadah Sarvakasaprasadashcha subalo balarupadhrit

সর্বকামবরশ্চৈব সর্বদঃ সর্বতোমুখঃ । আকাশনির্বিরূপশ্চ নিপাতী হ্যবশঃ খগঃ ॥ ৩৭॥

Sarvakamavarashchaiva sarvadah sarvatomukhah Akashanirvirupashcha nipati hyavashah khagah

রৌদ্ররূপোংঽশুরাদিত্যো বহুরশ্মিঃ সুবর্চসী । বসুবেগো মহাবেগো মনোবেগো নিশাচরঃ ॥ ৩৮॥

Raudrarupomshuradityo bahurashmih suvarchasi Vasuvego mahavego manovego nishacharah

সর্ববাসী শ্রিযাবাসী উপদেশকরোঽকরঃ । মুনিরাত্মনিরালোকঃ সম্ভগ্নশ্চ সহস্রদঃ ॥ ৩৯॥

Sarvavasi shriyavasi upadeshakarokarah Muniratmaniralokah sambhagnashcha sahasradah

পক্ষী চ পক্ষরূপশ্চ অতিদীপ্তো বিশাম্পতিঃ । উন্মাদো মদনঃ কামো হ্যশ্বত্থোঽর্থকরো যশঃ ॥ ৪০॥

Pakshi cha paksharupashcha atidipto vishampatih Unmado madanah kamo hyashvatthorthakaro yashah

বামদেবশ্চ বামশ্চ প্রাগ্দক্ষিণশ্চ বামনঃ । সিদ্ধযোগী মহর্ষিশ্চ সিদ্ধার্থঃ সিদ্ধসাধকঃ ॥ ৪১॥

Vamadevashcha vamashcha pragdakshinashcha vamanah Siddhayogi maharshishcha siddharthah siddhasadhakah

ভিক্ষুশ্চ ভিক্ষুরূপশ্চ বিপণো মৃদুরব্যযঃ । মহাসেনো বিশাখশ্চ ষষ্টিভাগো গবাম্পতিঃ ॥ ৪২॥

Bhikshushcha bhikshurupashcha vipano mriduravyayah Mahaseno vishakhashcha shashtibhago gavampatih

বজ্রহস্তশ্চ বিষ্কম্ভী চমূস্তম্ভন এব চ । বৃত্তাবৃত্তকরস্তালো মধুর্মধুকলোচনঃ ॥ ৪৩॥

Vajrahastashcha vishkambhi chamustambhana eva cha Vrittavrittakarastalo madhurmadhukalochanah

বাচস্পত্যো বাজসনো নিত্যমাশ্রমপূজিতঃ । ব্রহ্মচারী লোকচারী সর্বচারী বিচারবিত্ ॥ ৪৪॥

Vachaspatyo vajasano nityamashramapujitah Brahmachari lokachari sarvachari vicharavit

ঈশান ঈশ্বরঃ কালো নিশাচারী পিনাকবান্ । নিমিত্তস্থো নিমিত্তং চ নন্দির্নন্দিকরো হরিঃ ॥ ৪৫॥

Ishana ishvarah kalo nishachari pinakavan Nimittastho nimittam cha nandirnandikaro harih

নন্দীশ্বরশ্চ নন্দী চ নন্দনো নন্দিবর্ধনঃ । ভগহারী নিহন্তা চ কালো ব্রহ্মা পিতামহঃ ॥ ৪৬॥

Nandishvarashcha nandi cha nandano nandivardhanah Bhagahari nihanta cha kalo brahma pitamahah

চতুর্মুখো মহালিঙ্গশ্চারুলিঙ্গস্তথৈব চ । লিঙ্গাধ্যক্ষঃ সুরাধ্যক্ষো যোগাধ্যক্ষো যুগাবহঃ ॥ ৪৭॥

Chaturmukho mahalingashcharulingastathaiva cha Lingadhyakshah suradhyaksho yogadhyaksho yugavahah

বীজাধ্যক্ষো বীজকর্তা অব্যাত্মাঽনুগতো বলঃ । ইতিহাসঃ সকল্পশ্চ গৌতমোঽথ নিশাকরঃ ॥ ৪৮॥

Bijadhyaksho bijakarta avyatmanugato balah Itihasah sakalpashcha gautamotha nishakarah

দম্ভো হ্যদম্ভো বৈদম্ভো বশ্যো বশকরঃ কলিঃ । লোককর্তা পশুপতির্মহাকর্তা হ্যনৌষধঃ ॥ ৪৯॥

Dambho hyadambho vaidambho vashyo vashakarah kalih Lokakarta pashupatirmahakarta hyanaushadhah

অক্ষরং পরমং ব্রহ্ম বলবচ্ছক্র এব চ । নীতির্হ্যনীতিঃ শুদ্ধাত্মা শুদ্ধো মান্যো গতাগতঃ ॥ ৫০॥

Aksharam paramam brahma balavachchhakra eva cha Nitirhyanitih shuddhatma shuddho manyo gatagatah

বহুপ্রসাদঃ সুস্বপ্নো দর্পণোঽথ ত্বমিত্রজিত্ । বেদকারো মন্ত্রকারো বিদ্বান্সমরমর্দনঃ ॥ ৫১॥

Bahuprasadah susvapno darpanotha tvamitrajit Vedakaro mantrakaro vidvansamaramardanah

মহামেঘনিবাসী চ মহাঘোরো বশীকরঃ । অগ্নির্জ্বালো মহাজ্বালো অতিধূম্রো হুতো হবিঃ ॥ ৫২॥

Mahameghanivasi cha mahaghoro vashikarah Agnirjvalo mahajvalo atidhumro huto havih

বৃষণঃ শঙ্করো নিত্যং বর্চস্বী ধূমকেতনঃ । নীলস্তথাঙ্গলুব্ধশ্চ শোভনো নিরবগ্রহঃ ॥ ৫৩॥

Vrishanah shankaro nityam varchasvi dhumaketanah Nilastathangalubdhashcha shobhano niravagrahah

স্বস্তিদঃ স্বস্তিভাবশ্চ ভাগী ভাগকরো লঘুঃ । উত্সঙ্গশ্চ মহাঙ্গশ্চ মহাগর্ভপরাযণঃ ॥ ৫৪॥

Svastidah svastibhavashcha bhagi bhagakaro laghuh Utsangashcha mahangashcha mahagarbhaparayanah

কৃষ্ণবর্ণঃ সুবর্ণশ্চ ইন্দ্রিযং সর্বদেহিনাম্ । মহাপাদো মহাহস্তো মহাকাযো মহাযশাঃ ॥ ৫৫॥

Krishnavarnah suvarnashcha indriyam sarvadehinam Mahapado mahahasto mahakayo mahayashah

মহামূর্ধা মহামাত্রো মহানেত্রো নিশালযঃ । মহান্তকো মহাকর্ণো মহোষ্ঠশ্চ মহাহনুঃ ॥ ৫৬॥

Mahamurdha mahamatro mahanetro nishalayah Mahantako mahakarno mahoshthashcha mahahanuh

মহানাসো মহাকম্বুর্মহাগ্রীবঃ শ্মশানভাক্ । মহাবক্ষা মহোরস্কো হ্যন্তরাত্মা মৃগালযঃ ॥ ৫৭॥

Mahanaso mahakamburmahagrivah shmashanabhak Mahavaksha mahorasko hyantaratma mrigalayah

লম্বনো লম্বিতোষ্ঠশ্চ মহামাযঃ পযোনিধিঃ । মহাদন্তো মহাদংষ্ট্রো মহাজিহ্বো মহামুখঃ ॥ ৫৮॥

Lambano lambitoshthashcha mahamayah payonidhih Mahadanto mahadamshtro mahajihvo mahamukhah

মহানখো মহারোমা মহাকেশো মহাজটঃ । প্রসন্নশ্চ প্রসাদশ্চ প্রত্যযো গিরিসাধনঃ ॥ ৫৯॥

Mahanakho maharoma mahakesho mahajatah Prasannashcha prasadashcha pratyayo girisadhanah

স্নেহনোঽস্নেহনশ্চৈব অজিতশ্চ মহামুনিঃ । বৃক্ষাকারো বৃক্ষকেতুরনলো বাযুবাহনঃ ॥ ৬০॥

Snehanosnehanashchaiva ajitashcha mahamunih Vrikshakaro vrikshaketuranalo vayuvahanah

গণ্ডলী মেরুধামা চ দেবাধিপতিরেব চ । অথর্বশীর্ষঃ সামাস্য ঋক্সহস্রামিতেক্ষণঃ ॥ ৬১॥

Gandali merudhama cha devadhipatireva cha Atharvashirshah samasya riksahasramitekshanah

যজুঃপাদভুজো গুহ্যঃ প্রকাশো জঙ্গমস্তথা । অমোঘার্থঃ প্রসাদশ্চ অভিগম্যঃ সুদর্শনঃ ॥ ৬২॥

Yajuhpadabhujo guhyah prakasho jangamastatha Amogharthah prasadashcha abhigamyah sudarshanah

উপকারঃ প্রিযঃ সর্বঃ কনকঃ কাঞ্চনচ্ছবিঃ । নাভির্নন্দিকরো ভাবঃ পুষ্করস্থপতিঃ স্থিরঃ ॥ ৬৩॥

Upakarah priyah sarvah kanakah kanchanachchhavih Nabhirnandikaro bhavah pushkarasthapatih sthirah

দ্বাদশস্ত্রাসনশ্চাদ্যো যজ্ঞো যজ্ঞসমাহিতঃ । নক্তং কলিশ্চ কালশ্চ মকরঃ কালপূজিতঃ ॥ ৬৪॥

Dvadashastrasanashchadyo yajno yajnasamahitah Naktam kalishcha kalashcha makarah kalapujitah

সগণো গণকারশ্চ ভূতবাহনসারথিঃ । ভস্মশযো ভস্মগোপ্তা ভস্মভূতস্তরুর্গণঃ ॥ ৬৫॥

Sagano ganakarashcha bhutavahanasarathih Bhasmashayo bhasmagopta bhasmabhutastarurganah

লোকপালস্তথা লোকো মহাত্মা সর্বপূজিতঃ । শুক্লস্ত্রিশুক্লঃ সম্পন্নঃ শুচির্ভূতনিষেবিতঃ ॥ ৬৬॥

Lokapalastatha loko mahatma sarvapujitah Shuklastrishuklah sampannah shuchirbhutanishevitah

আশ্রমস্থঃ ক্রিযাবস্থো বিশ্বকর্মমতির্বরঃ । বিশালশাখস্তাম্রোষ্ঠো হ্যম্বুজালঃ সুনিশ্চলঃ ॥ ৬৭॥

Ashramasthah kriyavastho vishvakarmamatirvarah Vishalashakhastamroshtho hyambujalah sunishchalah

কপিলঃ কপিশঃ শুক্ল আযুশ্চৈবি পরোঽপরঃ । গন্ধর্বো হ্যদিতিস্তার্ক্ষ্যঃ সুবিজ্ঞেযঃ সুশারদঃ ॥ ৬৮॥

Kapilah kapishah shukla ayushchaivi paroparah Gandharvo hyaditistarkshyah suvijneyah susharadah

পরশ্বধাযুধো দেব অনুকারী সুবান্ধবঃ । তুম্ববীণো মহাক্রোধ ঊর্ধ্বরেতা জলেশযঃ ॥ ৬৯॥

Parashvadhayudho deva anukari subandhavah Tumbavino mahakrodha urdhvareta jaleshayah

উগ্রো বংশকরো বংশো বংশনাদো হ্যনিন্দিতঃ । সর্বাঙ্গরূপো মাযাবী সুহৃদো হ্যনিলোঽনলঃ ॥ ৭০॥

Ugro vamshakaro vamsho vamshanado hyaninditah Sarvangarupo mayavi suhrido hyanilonalah

বন্ধনো বন্ধকর্তা চ সুবন্ধনবিমোচনঃ । স যজ্ঞারিঃ স কামারির্মহাদংষ্ট্রো মহাযুধঃ ॥ ৭১॥

Bandhano bandhakarta cha subandhanavimochanah Sa yajnarih sa kamarirmahadamshtro mahayudhah

বহুধানিন্দিতঃ শর্বঃ শঙ্করঃ শঙ্করোঽধনঃ । অমরেশো মহাদেবো বিশ্বদেবঃ সুরারিহা ॥ ৭২॥

Bahudhaninditah sharvah shankarah shankarodhanah Amaresho mahadevo vishvadevah surariha

অহির্বুধ্ন্যোঽনিলাভশ্চ চেকিতানো হবিস্তথা । অজৈকপাচ্চ কাপালী ত্রিশঙ্কুরজিতঃ শিবঃ ॥ ৭৩॥

Ahirbudhnyonilabhashcha chekitano havistatha Ajaikapachcha kapali trishankurajitah shivah

ধন্বন্তরির্ধূমকেতুঃ স্কন্দো বৈশ্রবণস্তথা । ধাতা শক্রশ্চ বিষ্ণুশ্চ মিত্রস্ত্বষ্টা ধ্রুবো ধরঃ ॥ ৭৪॥

Dhanvantarirdhumaketuh skando vaishravanastatha Dhata shakrashcha vishnushcha mitrastvashta dhruvo dharah

প্রভাবঃ সর্বগো বাযুরর্যমা সবিতা রবিঃ । উষঙ্গুশ্চ বিধাতা চ মান্ধাতা ভূতভাবনঃ ॥ ৭৫॥

Prabhavah sarvago vayuraryama savita ravih Ushangushcha vidhata cha mandhata bhutabhavanah

বিভুর্বর্ণবিভাবী চ সর্বকামগুণাবহঃ । পদ্মনাভো মহাগর্ভশ্চন্দ্রবক্ত্রোঽনিলোঽনলঃ ॥ ৭৬॥

Vibhurvarnavibhavi cha sarvakamagunavahah Padmanabho mahagarbhashchandravaktronilonalah

বলবাংশ্চোপশান্তশ্চ পুরাণঃ পুণ্যচঞ্চুরী । কুরুকর্তা কুরুবাসী কুরুভূতো গুণৌষধঃ ॥ ৭৭॥

Balavamshchopashantashcha puranah punyachanchuri Kurukarta kuruvasi kurubhuto gunaushadhah

সর্বাশযো দর্ভচারী সর্বেষাং প্রাণিনাং পতিঃ । দেবদেবঃ সুখাসক্তঃ সদসত্সর্বরত্নবিত্ ॥ ৭৮॥

Sarvashayo darbhachari sarvesham praninam patih Devadevah sukhasaktah sadasatsarvaratnavit

কৈলাসগিরিবাসী চ হিমবদ্গিরিসংশ্রযঃ । কূলহারী কূলকর্তা বহুবিদ্যো বহুপ্রদঃ ॥ ৭৯॥

Kailasagirivasi cha himavadgirisamshrayah Kulahari kulakarta bahuvidyo bahupradah

বণিজো বর্ধকী বৃক্ষো বকুলশ্চন্দনশ্ছদঃ । সারগ্রীবো মহাজত্রুরলোলশ্চ মহৌষধঃ ॥ ৮০॥

Vanijo vardhaki vriksho bakulashchandanashchhadah Saragrivo mahajatruralolashcha mahaushadhah

সিদ্ধার্থকারী সিদ্ধার্থশ্ছন্দোব্যাকরণোত্তরঃ । সিংহনাদঃ সিংহদংষ্ট্রঃ সিংহগঃ সিংহবাহনঃ ॥ ৮১॥

Siddharthakari siddharthashchhandovyakaranottarah Simhanadah simhadamshtrah simhagah simhavahanah

প্রভাবাত্মা জগত্কালস্থালো লোকহিতস্তরুঃ । সারঙ্গো নবচক্রাঙ্গঃ কেতুমালী সভাবনঃ ॥ ৮২॥

Prabhavatma jagatkalasthalo lokahitastaruh Sarango navachakrangah ketumali sabhavanah

ভূতালযো ভূতপতিরহোরাত্রমনিন্দিতঃ ॥ ৮৩॥

Bhutalayo bhutapatirahoratramaninditah

বাহিতা সর্বভূতানাং নিলযশ্চ বিভুর্ভবঃ । অমোঘঃ সংযতো হ্যশ্বো ভোজনঃ প্রাণধারণঃ ॥ ৮৪॥

Vahita sarvabhutanam nilayashcha vibhurbhavah Amoghah samyato hyashvo bhojanah pranadharanah

ধৃতিমান্মতিমান্দক্ষঃ সত্কৃতশ্চ যুগাধিপঃ । গোপালির্গোপতির্গ্রামো গোচর্মবসনো হরিঃ। হিরণ্যবাহুশ্চ তথা গুহাপালঃ প্রবেশিনাম্ । প্রকৃষ্টারির্মহাহর্ষো জিতকামো জিতেন্দ্রিযঃ ॥ ৮৫॥

Dhritimanmatimandakshah satkritashcha yugadhipah Gopalirgopatirgramo gocharmavasano harih Hiranyabahushcha tatha guhapalah praveshinam Prakrishtarirmahaharsho jitakamo jitendriyah

গান্ধারশ্চ সুবাসশ্চ তপঃসক্তো রতির্নরঃ । মহাগীতো মহানৃত্যো হ্যপ্সরোগণসেবিতঃ ॥ ৮৬॥

Gandharashcha suvasashcha tapahsakto ratirnarah Mahagito mahanrityo hyapsaroganasevitah

মহাকেতুর্মহাধাতুর্নৈকসানুচরশ্চলঃ । আবেদনীয আদেশঃ সর্বগন্ধসুখাবহঃ ॥ ৮৭॥

Mahaketurmahadhaturnaikasanucharashchalah Avedaniya adeshah sarvagandhasukhavahah

তোরণস্তারণো বাতঃ পরিধী পতিখেচরঃ । সংযোগো বর্ধনো বৃদ্ধো অতিবৃদ্ধো গুণাধিকঃ ॥ ৮৮॥

Toranastarano vatah paridhi patikhecharah Samyogo vardhano vriddho ativriddho gunadhikah

নিত্য আত্মসহাযশ্চ দেবাসুরপতিঃ পতিঃ । যুক্তশ্চ যুক্তবাহুশ্চ দেবো দিবি সুপর্বণঃ ॥ ৮৯॥

Nitya atmasahayashcha devasurapatih patih Yuktashcha yuktabahushcha devo divi suparvanah

আষাঢশ্চ সুষাণ্ঢশ্চ ধ্রুবোঽথ হরিণো হরঃ । বপুরাবর্তমানেভ্যো বসুশ্রেষ্ঠো মহাপথঃ ॥ ৯০॥

Ashadhashcha sushandhashcha dhruvotha harino harah Vapuravartamanebhyo vasushreshtho mahapathah

শিরোহারী বিমর্শশ্চ সর্বলক্ষণলক্ষিতঃ । অক্ষশ্চ রথযোগী চ সর্বযোগী মহাবলঃ ॥ ৯১॥

Shirohari vimarshashcha sarvalakshanalakshitah Akshashcha rathayogi cha sarvayogi mahabalah

সমাম্নাযোঽসমাম্নাযস্তীর্থদেবো মহারথঃ । নির্জীবো জীবনো মন্ত্রঃ শুভাক্ষো বহুকর্কশঃ ॥ ৯২॥

Samamnayosamamnayastirthadevo maharathah Nirjivo jivano mantrah shubhaksho bahukarkashah

রত্নপ্রভূতো রত্নাঙ্গো মহার্ণবনিপানবিত্ । মূলং বিশালো হ্যমৃতো ব্যক্তাব্যক্তস্তপোনিধিঃ ॥ ৯৩॥

Ratnaprabhuto ratnango maharnavanipanavit Mulam vishalo hyamrito vyaktavyaktastaponidhih

আরোহণোঽধিরোহশ্চ শীলধারী মহাযশাঃ । সেনাকল্পো মহাকল্পো যোগো যুগকরো হরিঃ ॥ ৯৪॥

Arohanodhirohashcha shiladhari mahayashah Senakalpo mahakalpo yogo yugakaro harih

যুগরূপো মহারূপো মহানাগহনো বধঃ । ন্যাযনির্বপণঃ পাদঃ পণ্ডিতো হ্যচলোপমঃ ॥ ৯৫॥

Yugarupo maharupo mahanagahano vadhah Nyayanirvapanah padah pandito hyachalopamah

বহুমালো মহামালঃ শশী হরসুলোচনঃ । বিস্তারো লবণঃ কূপস্ত্রিযুগঃ সফলোদযঃ ॥ ৯৬॥

Bahumalo mahamalah shashi harasulochanah Vistaro lavanah kupastriyugah saphalodayah

ত্রিলোচনো বিষণ্ণাঙ্গো মণিবিদ্ধো জটাধরঃ । বিন্দুর্বিসর্গঃ সুমুখঃ শরঃ সর্বাযুধঃ সহঃ ॥ ৯৭॥

Trilochano vishannango manividdho jatadharah Bindurvisargah sumukhah sharah sarvayudhah sahah

নিবেদনঃ সুখাজাতঃ সুগন্ধারো মহাধনুঃ । গন্ধপালী চ ভগবানুত্থানঃ সর্বকর্মণাম্ ॥ ৯৮॥

Nivedanah sukhajatah sugandharo mahadhanuh Gandhapali cha bhagavanutthanah sarvakarmanam

মন্থানো বহুলো বাযুঃ সকলঃ সর্বলোচনঃ । তলস্তালঃ করস্থালী ঊর্ধ্বসংহননো মহান্ ॥ ৯৯॥

Manthano bahulo vayuh sakalah sarvalochanah Talastalah karasthali urdhvasamhanano mahan

ছত্রং সুচ্ছত্রো বিখ্যাতো লোকঃ সর্বাশ্রযঃ ক্রমঃ । মুণ্ডো বিরূপো বিকৃতো দণ্ডী কুণ্ডী বিকুর্বণঃ। হর্যক্ষঃ ককুভো বজ্রো শতজিহ্বঃ সহস্রপাত্ । সহস্রমূর্ধা দেবেন্দ্রঃ সর্বদেবমযো গুরুঃ ॥ ১০০॥

Chhatram suchchhatro vikhyato lokah sarvashrayah kramah Mundo virupo vikrito dandi kundi vikurvanah Haryakshah kakubho vajro shatajihvah sahasrapat Sahasramurdha devendrah sarvadevamayo guruh

সহস্রবাহুঃ সর্বাঙ্গঃ শরণ্যঃ সর্বলোককৃত্ । পবিত্রং ত্রিককুন্মন্ত্রঃ কনিষ্ঠঃ কৃষ্ণপিঙ্গলঃ। ব্রহ্মদণ্ডবিনির্মাতা শতঘ্নীপাশশক্তিমান্ । পদ্মগর্ভো মহাগর্ভো ব্রহ্মগর্ভো জলোদ্ভবঃ ॥ ১০১॥

Sahasrabahuh sarvangah sharanyah sarvalokakrit Pavitram trikakunmantrah kanishthah krishnapingalah Brahmadandavinirmata shataghnipashashaktiman Padmagarbho mahagarbho brahmagarbho jalodbhavah

গভস্তির্ব্রহ্মকৃদ্ব্রহ্মী ব্রহ্মবিদ্ব্রাহ্মণো গতিঃ । অনন্তরূপো নৈকাত্মা তিগ্মতেজাঃ স্বযম্ভুবঃ ॥ ১০২॥

Gabhastirbrahmakridbrahmi brahmavidbrahmano gatih Anantarupo naikatma tigmatejah svayambhuvah

ঊর্ধ্বগাত্মা পশুপতির্বাতরংহা মনোজবঃ । চন্দনী পদ্মনালাগ্রঃ সুরভ্যুত্তরণো নরঃ ॥ ১০৩॥

Urdhvagatma pashupatirvataramha manojavah Chandani padmanalagrah surabhyuttarano narah

কর্ণিকারমহাস্রগ্বী নীলমৌলিঃ পিনাকধৃত্ । উমাপতিরুমাকান্তো জাহ্নবীধৃগুমাধবঃ ॥ ১০৪॥

Karnikaramahasragvi nilamaulih pinakadhrit Umapatirumakanto jahnavidhrigumadhavah

বরো বরাহো বরদো বরেণ্যঃ সুমহাস্বনঃ । মহাপ্রসাদো দমনঃ শত্রুহা শ্বেতপিঙ্গলঃ ॥ ১০৫॥

Varo varaho varado varenyah sumahasvanah Mahaprasado damanah shatruha shvetapingalah

পীতাত্মা পরমাত্মা চ প্রযতাত্মা প্রধানধৃত্ । সর্বপার্শ্বমুখস্ত্র্যক্ষো ধর্মসাধারণো বরঃ ॥ ১০৬॥

Pitatma paramatma cha prayatatma pradhanadhrit Sarvaparshvamukhastryaksho dharmasadharano varah

চরাচরাত্মা সূক্ষ্মাত্মা অমৃতো গোবৃষেশ্বরঃ । সাধ্যর্ষির্বসুরাদিত্যো বিবস্বান্সবিতাঽমৃতঃ। ব্যাসঃ সর্গঃ সুসঙ্ক্ষেপো বিস্তরঃ পর্যযো নরঃ । ঋতু সংবত্সরো মাসঃ পক্ষঃ সঙ্খ্যাসমাপনঃ ॥ ১০৭॥

Characharatma sukshmatma amrito govrisheshvarah Sadhyarshirvasuradityo vivasvansavitamritah Vyasah sargah susankshepo vistarah paryayo narah Ritu samvatsaro masah pakshah sankhyasamapanah

কলা কাষ্ঠা লবা মাত্রা মুহূর্তাহঃক্ষপাঃ ক্ষণাঃ । বিশ্বক্ষেত্রং প্রজাবীজং লিঙ্গমাদ্যস্তু নির্গমঃ ॥ ১০৮॥

Kala kashtha lava matra muhurtahahkshapah kshanah Vishvakshetram prajabijam lingamadyastu nirgamah

সদসদ্ব্যক্তমব্যক্তং পিতা মাতা পিতামহঃ । স্বর্গদ্বারং প্রজাদ্বারং মোক্ষদ্বারং ত্রিবিষ্টপম্ ॥ ১০৯॥

Sadasadvyaktamavyaktam pita mata pitamahah Svargadvaram prajadvaram mokshadvaram trivishtapam

নির্বাণং হ্লাদনশ্চৈব ব্রহ্মলোকঃ পরা গতিঃ । দেবাসুরবিনির্মাতা দেবাসুরপরাযণঃ ॥ ১১০॥

Nirvanam hladanashchaiva brahmalokah para gatih Devasuravinirmata devasuraparayanah

দেবাসুরগুরুর্দেবো দেবাসুরনমস্কৃতঃ । দেবাসুরমহামাত্রো দেবাসুরগণাশ্রযঃ ॥ ১১১॥

Devasuragururdevo devasuranamaskritah Devasuramahamatro devasuraganashrayah

দেবাসুরগণাধ্যক্ষো দেবাসুরগণাগ্রণীঃ । দেবাতিদেবো দেবর্ষির্দেবাসুরবরপ্রদঃ ॥ ১১২॥

Devasuraganadhyaksho devasuraganagranih Devatidevo devarshirdevasuravarapradah

দেবাসুরেশ্বরো বিশ্বো দেবাসুরমহেশ্বরঃ । সর্বদেবমযোঽচিন্ত্যো দেবতাত্মাঽঽত্মসম্ভবঃ ॥ ১১৩॥

Devasureshvaro vishvo devasuramaheshvarah Sarvadevamayochintyo devatatmatmasambhavah

উদ্ভিত্ত্রিবিক্রমো বৈদ্যো বিরজো নীরজোঽমরঃ ॥ ঈড্যো হস্তীশ্বরো ব্যাঘ্রো দেবসিংহো নরর্ষভঃ ॥ ১১৪॥

Udbhittrivikramo vaidyo virajo nirajomarah Idyo hastishvaro vyaghro devasimho nararshabhah

বিবুধোঽগ্রবরঃ সূক্ষ্মঃ সর্বদেবস্তপোমযঃ । সুযুক্তঃ শোভনো বজ্রী প্রাসানাং প্রভবোঽব্যযঃ ॥ ১১৫॥

Vibudhogravarah sukshmah sarvadevastapomayah Suyuktah shobhano vajri prasanam prabhavovyayah

গুহঃ কান্তো নিজঃ সর্গঃ পবিত্রং সর্বপাবনঃ । শৃঙ্গী শৃঙ্গপ্রিযো বভ্রূ রাজরাজো নিরামযঃ ॥ ১১৬॥

Guhah kanto nijah sargah pavitram sarvapavanah Shringi shringapriyo babhru rajarajo niramayah

অভিরামঃ সুরগণো বিরামঃ সর্বসাধনঃ । ললাটাক্ষো বিশ্বদেবো হরিণো ব্রহ্মবর্চসঃ ॥ ১১৭॥

Abhiramah suragano viramah sarvasadhanah Lalataksho vishvadevo harino brahmavarchasah

স্থাবরাণাং পতিশ্চৈব নিযমেন্দ্রিযবর্ধনঃ । সিদ্ধার্থঃ সিদ্ধভূতার্থোঽচিন্ত্যঃ সত্যব্রতঃ শুচিঃ ॥ ১১৮॥

Sthavaranam patishchaiva niyamendriyavardhanah Siddharthah siddhabhutarthochintyah satyavratah shuchih

ব্রতাধিপঃ পরং ব্রহ্ম ভক্তানাং পরমা গতিঃ । বিমুক্তো মুক্ততেজাশ্চ শ্রীমান্শ্রীবর্ধনো জগত্ ॥ ১১৯॥

Vratadhipah param brahma bhaktanam parama gatih Vimukto muktatejashcha shrimanshrivardhano jagat

॥ ফলশ্রুতিঃ ॥

Phalashrutih

শিবমেভিঃ স্তুবন্দেবং নামভিঃ পুষ্টিবর্ধনৈঃ । নিত্যযুক্তঃ শুচির্ভক্তঃ প্রাপ্নোত্যাত্মানমাত্মনা ॥ এতদ্ধি পরমং ব্রহ্ম পরং ব্রহ্মাধিগচ্ছতি ॥

Shivamebhih stuvandevam namabhih pushtivardhanaih Nityayuktah shuchirbhaktah prapnotyatmanamatmana Etaddhi paramam brahma param brahmadhigachchhati

ইদং পুণ্যং পবিত্রং চ সর্বদা পাপনাশনম্ । যোগদং মোক্ষদং চৈব স্বর্গদং তোষদং তথা ॥ এবমেতত্পঠন্তে য একভক্ত্যা তু শঙ্করম্ । যা গতিঃ সাঙ্খ্যযোগানাং ব্রজন্ত্যেতাং গতিং তদা ॥

Idam punyam pavitram cha sarvada papanashanam Yogadam mokshadam chaiva svargadam toshadam tatha Evametatpathante ya ekabhaktya tu shankaram Ya gatih sankhyayoganam vrajantyetam gatim tada

স্তবমেতং প্রযত্নেন সদা রুদ্রস্য সন্নিধৌ । অব্দমেকং চরেদ্ভক্তঃ প্রাপ্নুযাদীপ্সিতং ফলম্ ॥ এতদ্রহস্যং পরমং ব্রহ্মণো হৃদি সংস্থিতম্ ।

Stavametam prayatnena sada rudrasya sannidhau Abdamekam charedbhaktah prapnuyadipsitam phalam Etadrahasyam paramam brahmano hridi samsthitam

ইতি শ্রীমহাভারতে অনুশাসনপর্বণি শ্রীশিবসহস্রনামস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥ ওঁ নমঃ শিবায ॥

Iti shrimahabharate anushasanaparvani shrishivasahasranamastotram sampurnam Om namah shivaya

📖 Read the full Shiv Sahasranama — meaning, benefits & word-by-word

Shiv Sahasranama in other languages

Frequently Asked Questions

How do I read Shiv Sahasranama in Bengali?
This page shows the complete Shiv Sahasranama written in the Bengali script (বাংলা) — the same Sanskrit verses, transliterated character-by-character into Bengali so West Bengal devotees can read and chant it comfortably. The Roman (IAST) transliteration is given below each verse to aid pronunciation.
Is the meaning of Shiv Sahasranama the same in Bengali?
Yes — the words are the original Sanskrit, only the script changes. For the verse-by-verse meaning, benefits and how to chant, see the full Shiv Sahasranama page linked below.