हरि स्तोत्रम् Meaning — Line by Line
हरि स्तोत्रम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of हरि स्तोत्रम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ
- Verse 2. Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ
- Verse 3. Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ
- Verse 4. Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ
- Verse 5. Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ
- Verse 6. Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ
- Verse 7. Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ
- Verse 8. Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ
- Verse 9. Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ
Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ
जगज्जालपालं चलत्कण्ठमालं शरच्चन्द्रभालं महादैत्यकालम्। नभोनीलकायं दुरावारमायं सुपद्मासहायं भजेऽहं भजेऽहम्॥ १॥
Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ Sharach-chandra-bhālaṃ mahā-daitya-kālam. Nabho-nīla-kāyaṃ durāvāra-māyaṃ Su-padmā-sahāyaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (1)
Meaningजो समस्त लोकों के जाल का पालन करते हैं, जिनके कण्ठ में माला हिलती रहती है; जिनका भाल शरद् के चन्द्रमा-सा है, जो महान् दैत्यों के लिए काल हैं। जिनका शरीर आकाश-सा नीला है, जिनकी माया दुर्निवार है, जो कमलवासिनी लक्ष्मी के प्रिय सहायक हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ
सदाम्भोधिवासं गलत्पुष्पहासं जगत्सन्निवासं शतादित्यभासम्। गदाचक्रशस्त्रं लसत्पीतवस्त्रं हसच्चारुवक्त्रं भजेऽहं भजेऽहम्॥ २॥
Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ Jagat-sannivāsaṃ shatāditya-bhāsam. Gadā-chakra-shastraṃ lasat-pīta-vastraṃ Hasach-chāru-vaktraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (2)
Meaningजो सदा सागर में निवास करते हैं, जिनकी मुस्कान खिले पुष्पों-सी है; जो समस्त जगत् के आश्रय हैं, सौ सूर्यों-सी आभा वाले हैं। जो गदा और चक्र धारण करते हैं, दीप्तिमान पीताम्बर पहनते हैं, जिनका सुन्दर मुख हास्य से युक्त है — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ
रमाकण्ठहारं श्रुतिव्रातसारं जलान्तर्विहारं धराभारहारम्। चिदानन्दरूपं मनोज्ञस्वरूपं धृतानेकरूपं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ३॥
Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ Jalāntar-vihāraṃ dharā-bhāra-hāram. Chid-ānanda-rūpaṃ manojña-svarūpaṃ Dhṛtāneka-rūpaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (3)
Meaningजो रमा (लक्ष्मी) के कण्ठ के हार हैं, समस्त वेदों के सार हैं; जो जल के भीतर विहार करते हैं, पृथ्वी का भार हरते हैं। जिनका स्वरूप सच्चिदानन्द है, जिनका रूप मनोहर है, जो अनेक रूप धारण करते हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ
जराजन्महीनं परानन्दपीनं समाधानलीनं सदैवानवीनम्। जगज्जन्महेतुं सुरानीककेतुं त्रिलोकैकसेतुं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ४॥
Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ Samādhāna-līnaṃ sadaivā-navīnam. Jagaj-janma-hetuṃ surānīka-ketuṃ Tri-lokaika-setuṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (4)
Meaningजो जरा और जन्म से रहित हैं, परम आनन्द से परिपूर्ण हैं; जो समाधि में लीन रहते हैं, सदा नवीन (अजर) हैं। जो जगत् की उत्पत्ति के कारण हैं, देवताओं की सेना के ध्वज हैं, तीनों लोकों के एकमात्र सेतु हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ
कृताम्नायगानं खगाधीशयानं विमुक्तेर्निदानं हरारातिमानम्। स्वभक्तानुकूलं जगद्वृक्षमूलं निरस्तार्तशूलं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ५॥
Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ Vimukter-nidānaṃ harārāti-mānam. Sva-bhaktānukūlaṃ jagad-vṛkṣa-mūlaṃ Nirastārta-shūlaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (5)
Meaningजो समस्त वेदों द्वारा गाये जाते हैं, जो पक्षिराज गरुड़ पर सवार होते हैं; जो मुक्ति के मूल कारण हैं, शत्रुओं के मान का नाश करने वाले हैं। जो अपने भक्तों पर सदा अनुकूल हैं, जगत्-रूपी वृक्ष के मूल हैं, जो पीड़ा के शूल को दूर कर देते हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ
समस्तामरेशं द्विरेफाभकेशं जगद्बिम्बलेशं हृदाकाशदेशम्। सदा दिव्यदेहं विमुक्ताखिलेहं सुवैकुण्ठगेहं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ६॥
Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ Jagad-bimba-leshaṃ hṛd-ākāsha-desham. Sadā divya-dehaṃ vimuktākhil-ehaṃ Su-vaikuṇṭha-gehaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (6)
Meaningजो समस्त देवताओं के स्वामी हैं, जिनके केश भौंरों-से श्याम हैं; यह सम्पूर्ण दृश्य जगत् जिनका एक अंशमात्र है, जो हृदय-आकाश में निवास करते हैं। जिनका दिव्य देह सदा विद्यमान है, जो समस्त कामनाओं से रहित हैं, जिनका धाम परम वैकुण्ठ है — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ
सुरालिबलिष्ठं त्रिलोकीवरिष्ठं गुरूणां गरिष्ठं स्वरूपैकनिष्ठम्। सदा युद्धधीरं महावीरवीरं महाम्भोधितीरं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ७॥
Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ Gurūṇāṃ gariṣṭhaṃ svarūpaika-niṣṭham. Sadā yuddha-dhīraṃ mahā-vīra-vīraṃ Mahāmbhodhi-tīraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (7)
Meaningजो देवताओं की पंक्ति में सर्वाधिक बलवान हैं, तीनों लोकों में सर्वश्रेष्ठ हैं; जो गुरुजनों में भी गरिष्ठ हैं, अपने स्वरूप में ही एकनिष्ठ रहते हैं। जो युद्ध में सदा धीर हैं, महावीरों में भी महावीर हैं, जो महासागर के तट पर विराजते हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ
रमावामभागं तलानग्रनागं कृताधीनयागं गतारागरागम्। मुनीन्द्रैः सुगीतं सुरैः सम्परीतं गुणौघैरतीतं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ८॥
Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ Kṛtādhīna-yāgaṃ gatārāga-rāgam. Munīndraiḥ su-gītaṃ suraiḥ samparītaṃ Guṇaughair-atītaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (8)
Meaningजिनके वाम भाग में रमा (लक्ष्मी) विराजती हैं, जो शेषनाग पर शयन करते हैं; जिनके अधीन समस्त यज्ञ हैं, जो राग और आसक्ति से सर्वथा रहित हैं। जो मुनीन्द्रों द्वारा सुन्दर रूप से गाये जाते हैं, देवताओं से घिरे रहते हैं, जो समस्त गुणों के प्रवाह से अतीत हैं — उन्हें मैं भजता हूँ, उन्हें मैं भजता हूँ।
Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ
इदं यस्तु नित्यं समाधाय चित्तं पठेदष्टकं कण्ठहारं मुरारेः। स विष्णोर्विशोकं ध्रुवं याति लोकं जराजन्मशोकं पुनर्विन्दते नो॥ ९॥
Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ Paṭhed aṣṭakaṃ kaṇṭha-hāraṃ murāreḥ. Sa viṣṇor vishokaṃ dhruvaṃ yāti lokaṃ Jarā-janma-shokaṃ punar vindate no. (9)
Meaningजो कोई एकाग्र चित्त से प्रतिदिन मुरारि (विष्णु) के इस कण्ठहार-रूपी अष्टक का पाठ करता है, वह निश्चय ही विष्णु के शोकरहित धाम को प्राप्त होता है, और फिर कभी जरा, जन्म और शोक को प्राप्त नहीं होता।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: A classical Sanskrit hymn to Vishnu
Author: Traditionally attributed to Swami Brahmananda
The Hari Stotram is a much-loved devotional hymn to Vishnu, known the world over by its opening word 'Jagajjalapalam'. In nine flowing verses of the Bhujangaprayata metre, it gathers a cascade of compound epithets — Hari as the sustainer of the worlds, the sky-blue Lord whose maya none can cross, the husband of Lakshmi, the one bridge across the three worlds — each verse closing with the heartfelt refrain 'Bhaje'ham Bhaje'ham', 'Him I worship, Him I worship'. The final verse promises the reciter the sorrowless abode of Vishnu and freedom from rebirth. It is traditionally attributed to Swami Brahmananda and remains a favourite for Thursday and Ekadashi worship.
Frequently Asked Questions
What is the Hari Stotram?▼
What does 'Jagajjalapalam' mean?▼
What are the benefits of reciting the Hari Stotram?▼
When should the Hari Stotram be recited?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →